PALAZZO PITTI – FLORENCJA

palazzo pitti
Palazzo Pitti – Florencja

Ten ogromny pałac i plac wywierają duże wrażenie na turystach zaraz po przejściu przez Ponte Vecchio (Most Złotników) na drugą stronę rzeki Arno, do mniej znanej dzielnicy miasta: Oltrarno. Kiedyś rezydencja dynastii Medycejskiej, potem Habsburgów, Burbonów i dynastii sabaudzkiej, dzisiaj pałac Pitti oferuje do zwiedzenia interesujące muzea i jeden z największych ogrodów historycznych w Europie, ogród Boboli.

Podobno oryginalny, o wiele mniejszy pałac został zbudowany według projektu samego Filippa Brunelleschiego, genialnego architekta kopuły florentyńskiej katedry. Bogaty kupiec Luca Pitti i rywal nieoficjalnie rządzącej we Florencji rodziny Medyceuszy chciał pokazać swoje bogactwo i zlecił około 1458 go roku uczniowi Brunelleschiego: Luca Fancelli wykonanie pałacu. Ironią losu, kiedy rodzina Pitti popadła w długi i niedostatek, to właśnie Medyceusze: Eleonora z Toledo z mężem Kosmą I w 1549 roku wykupili pałac Pitti. Przez następne lata siedziba dynastii została wielokrotnie powiększana, dodano ogrody i dziedziniec a potem w 18 tym i w 19 tym wieku dwa boczne skrzydła.

Oryginalny wygląd pałacu i okolicy można zobaczyć na mapie Florencji z 1470 roku jak również na obrazie Giusto Utensa z końca 16 go wieku. 

Boboli e Pitti, Utens
Giusto Utens – Palazzo Pitti w szesnastym wieku

Aktualnie w Pałacu Pitti mieszczą się ważne i ciekawe muzea we Florencji, na których zwiedzanie warto poświęcić cały dzień. Na pierwszym piętrze znajduje się Galeria Palatyńska, zawierająca niesamowitą kolekcję obrazów malarzy włoskich i europejskich od 15 go do 19 go wieku oraz Apartamenty Królewskie, umeblowane w 19 tym wieku.

Na parterze po lewej stronie od wejścia znajduje się Muzeum Skarbu Wielkich Książąt, kiedyś Muzeum Srebra. W udekorowanych freskami salach można zobaczyć kosztowne unikaty: biżuterie, kryształy, srebra, obrazy i rzeźby, wazony, porcelana i wiele innych przedmiotów.

Na pierwszym piętrze Pałacu Pitti mieści się Galeria Sztuki Współczesnej prezentująca fascynujący zbiór obrazów i rzeźb od 18 go do 20 go wieku. To tutaj znajduje się największa na świecie kolekcja obrazów malarzy nazwanych “macchiaioli”, którzy byli pewnego rodzaju prekursorami impresjonistów i jednym z najciekawszych nurtów w malarstwie włoskim sztuki współczesnej.

Na szczycie wzgórza w Ogrodzie Boboli znajduje się Muzeum Porcelany, a Pałacyk Meridiany gości Muzeum Kostiumów i Mody.

palazzo pitti galeria palatyńska

GALERIA PALATYŃSKA I APARTAMENTY KRÓLEWSKIE

Galeria Palatyńska (Galleria Palatina) zajmuje aż 26 sal lewego skrzydła pierwszego piętra Pałacu. W 1828 roku w galerii zawieszono najważniejsze obrazy i otwarto ją dla zwiedzających. Kolekcja zawiera arcydzieła autorstwa mistrzów epoki Renesansu i Baroku, m. in. Rafaela, Tycjana, Rubensa, Caravaggia, Tintoretta oraz malarzy flamandzkich, w tym Van Dycka. Musicie wiedzieć, iż obrazy nie są pokazane jak w muzeum Uffizi, w sposób chronologiczny, ale według kryteriów estetycznych. Warto więc pomyśleć o zwiedzaniu Galerii z przewodnikiem.

Każda sala pełniła kiedyś inna funkcje i zostały one ozdobione freskami o tematyce głównie mitologicznej, gloryfikującej rządzące dynastie. Najbardziej znane sale poświęcone planetom zostały udekorowane przez barokowego mistrza Pietro da Cortona i jego ucznia Ciro Ferri.

Lazienka Napoleona Bonaparte Florencja, Pałac Pitti
Łazienka Napoleona Bonaparte

Ciekawostka: W galerii możecie zobaczyć łazienkę specjalnie zaprojektowaną dla Napoleona Bonaparte przez krótko sprawująca władzę we Florencji jego siostrę: Elizę Baciocchi.

Od 1865 roku przez krótki okres, w którym Florencja była stolicą Włoch, w Pałacu Pitti mieszkali władcy królewskiego rodu sabaudzkiego. Apartamenty są bogato wyposażone w meble z kolekcji rządzących we Florencji rodów. Stoły z półszlachetnych kamieni, konsole i lustra, akcesoria meblowe i jedwabne, arrasy na ścianach oferują fascynującą mieszankę stylów, które opowiadają o życiu codziennym i gustach różnych epok.

Przed wejściem do Galerii i Apartamentów zajrzyjcie do Białej Sali. Ten pokój uderza swoją bielą i elegancją. Został on stworzony w 18 tym wieku i ozdobiony stiukami w stylu neoklasycznym przez braci Albertolli jak również kryształowymi żyrandolami, specjalnie sprowadzonymi z Bohemii. W 1954 roku w Białej Sali, Giovan Battista Giorgini zorganizował pierwszy pokaz mody prét-à-porter. W ten sposób Florencja stała się stolicą mody, a pokazy mody w mieście do dzisiaj nazywane są właśnie Pitti.

Muzeum Skarbu, freski
Sale na parterze – Palazzo Pitti

MUZEUM SKARBU WIELKICH KSIĄŻĄT KIEDYŚ MUZEUM SREBRA

Muzeum mieści się w lewym skrzydle Pałacu Pittich na parterze i na półpiętrze, tam gdzie kiedyś znajdowały się letnie i chłodniejsze apartamenty Medyceuszów. Sale reprezentacyjne zaraz po wejściu, ozdobione są przepięknymi freskami, których tematem jest przywołanie mitologii historii Medyceuszy za czasów Wawrzyńca Wspaniałego oraz “trompe l’oeil” stwarzającymi iluzję architektury.

Muzeum posiada niezwykle bogatą kolekcję cennych eksponatów zebraną przez wieki przez rządzące we Florencji dynastie. Zbiór prezentuje florenckie rzemiosło i inne szkoły i kraje i obejmują wazy z kryształu górskiego, dzieła z kamieni półszlachetnych i kości słoniowej, klejnoty, bursztyny, srebro, kamee, dywany, zegary i wyroby importowane z Chin. Muzeum prezentuje również niezwykłą kolekcję klejnotów od 17 go wieku, w tym biżuterię współczesną.

Telemaco Signorini, widok na Florencje
Obraz Telemaco Signorini, Florencja

GALERIA SZTUKI WSPÓŁCZESNEJ

Galeria Sztuki Współczesnej znajduje się na drugim piętrze Pałacu Pitti i można z niej podziwiać wspaniały widok na Florencję i na ogród Boboli. Galeria prezentuje liczną kolekcję obrazów i rzeźb, głównie włoskich, od końca 18 go do pierwszych dekad 20 go wieku. Można tam zobaczyć malarstwo klasyczne, romantyczne i historyczne jak również wiele obrazów szkoły Macchiaioli. Nurt ten, podobny do impresjonizmu rozwinął się we Florencji w latach 50 tych i 60 tych 19 go wieku i zrzeszał takich malarzy jak Giovanni Fattori, Telemaco Signorini czy Silvestro Lega. Na obrazach można zobaczyć wiele pejzaży i architektur ówczesnej Toskanii i Florencji.

Galeria jest często pomijana przez turystów, mimo iż moim zdaniem jest jedną z najciekawszych kolekcji we Florencji. Przełom 19 go i 20 go wieku cechuje się niezwykłą ilością nurtów w sztuce: kubizm, impresjonizm, postimpresjonizm, dywizjonizm, fowizm, futuryzm. Warto więc tam zajrzeć i nacieszyć oczy.

Muzeum mody i kostiumu we Florencji
Moda w Palazzo Pitti

MUZEUM MODY I KOSTIUMU

Muzeum Mody i Kostiumów znajduje się w Pałacyku Meridiany, zbudowanym na przełomie 18 go i 19 go wieku. Wszystkie rządzące we Florencji rody odcisnęły swoje piętno na wyposażeniu i dekoracji tego miejsca.

Muzeum Mody zostało założone w 1983 roku i było pierwszym takim muzeum we Włoszech. Stroje są eksponowane rotacyjnie co trzy lata ze względów konserwacyjnych. Ubiory obejmują modę od 18 go wieku do dzisiaj, a także bieliznę, biżuterię oraz fascynujący korpus strojów scenicznych ze znanych filmów, sztuk i oper.

Wśród starożytnych strojów znajdują się szesnastowieczne ubiory pogrzebowe Kosmy I, jego małżonki Eleonory z Toledo i syna Garzia, dzisiaj eksponowane na stałe po kompleksowej renowacji. W muzeum są organizowane bardzo często specjalne wystawy poświęcone poszczególnym aspektom kolekcji.

Boboli Ogrod, Muzeum Porcelany
Palazzina del Cavaliere, Boboli

MUZEUM PORCELANY

Muzeum Porcelany mieści się od 1973 roku w Pałacu Cavaliere na szczycie wzgórza w ogrodzie Boboli. Warto tam wejść, by zobaczyć niesamowity widok na florenckie wzgórza i scenograficzny labirynt florealny.

W muzeum znajdują się głównie zbiory porcelany stołowej z domów panujących w Palazzo Pitti, od Medyceuszy po Habsburgów, w tym dynastii Burbonów – Parmy z wielką księżną Toskanii Marią Luizą i siostrą Napoleona, Elizą Baciocchi. W 1810 roku Napoleon podarował siostrze słynny zestaw porcelany z Sèvres.

Ogrod Boboli aleja
Boboli

OGRODY BOBOLI

Ogrody te stanowią największy monumentalny teren zielony we Florencji. Ich historia sięga czterech stuleci, ponieważ Kosma I zamówił projekt u architekta Tribolo w 1549 roku. Prace kontynuowali Ammannati, Buontalenti i Parigi Giovane. O ogrodzie możecie poczytać na moim artykule.

Bilety do Pałacu Pitti możecie zakupić tutaj.

Wizyta z przewodnikiem po Galerii Palatyńskiej i ogrodach Boboli trwa około 3 godziny. Dowiedz się więcej.

SANDRO BOTTICELLI – 10 CIEKAWYCH FAKTÓW

Sandro Botticelli to dzisiaj jeden z najbardziej znanych malarzy na świecie. Obrazy: Wiosna i Narodziny Wenus (obydwa w Uffizi) stały się ikonami piękna i sztuki. Poznaj 10 faktów i ciekawostek z życia Botticellego.

Sandro Filipepi Botticelli, autoportret

1. DLACZEGO BOTTICELLI A NIE FILIPEPI
Alessandro Botticelli urodził się w 1445 roku we Florencji w dzielnicy Santa Maria Novella jako czwarty syn w rodzinie garbarza. Mimo iż jego prawdziwe nazwisko to di Vanni Filipepi, do historii przeszedł jako Botticelli. Według historyków sztuki, ten przydomek wywodzi się od słowa “battigello” oznaczającego rzemieślnika, wyklepującego złoto na cieniutkie listki. Wykorzystywano je do tworzenia tła i szczegółów na ówczesnych obrazach. Prawdopodobnie nasz Sandro odebrał pierwsze wykształcenie artystyczne w warsztacie brata Antonia, który zajmował się właśnie “biciem” złota.

Sandro Botticelli, Boska Komedia

2. RYSUNKI ARTYSTY
Botticelli był bardzo utalentowanym rysownikiem. Wielowiekowa tradycja artystyczna we Florencji wymagała od każdego artysty zdolności i szybkości w szkicowaniu. Przed każdym dziełem malarskim, rzeźbiarskim czy architektonicznym wykonywano setki rysunków. Studiowanie perspektywy, anatomii, ekspresji, układania się szat na ciele itd stanowiło podstawę każdej sztuki. Sandro Botticelli tworzył figury za pomocą linii i podkreślając ich kontury. Faliste linie i wydłużone, eleganckie formy to charakterystyczna cecha sztuki Alessandra.
Niektóre rysunki artysty przetrwały do dziś, na przykład te przechowywane w zbiorach galerii Uffizi.

Jedną z najbardziej niesamowitych prac rysunkowych Botticellego są ilustracje do specjalnego wydania Boskiej Komedii Dantego. To specjalne pergaminowe wydanie zostało zamówione przez kuzyna Wawrzyńca Wspaniałego a Sandro wykonał 100 ilustracji, z których przetrwało 92, przechowywanych w Berlinie i w Watykanie. Uderzają one prostotą i jednocześnie elegancją.

Sandro Botticelli, Madonna z granatem

3. SMUTNE MADONNY
Melancholia na twarzach malowanych postaci, szczególnie smutne Madonny stała się znakiem rozpoznawczym artysty. A tymczasem mało kto wie, iż zostały one, można powiedzieć, opatentowane przez Filippo Lippi, w którego warsztacie kształcił się przez jakiś czas młody Sandro. Filippo, zakonnik, kobieciarz i utalentowany malarz stworzył ideał piękna kobiecego popularnego w 15 tym wieku. Były to właśnie blondynki o jasnej karnacji i o smutnym wyrazie twarzy. Botticelli zapożyczył z wielkim sukcesem model mistrza.

Przyklady rysunkow skazancow

4. MALARZ TRUPÓW
 
W 1478 roku po nieudanej konspiracji Pazzich, mającej obalić Medyceuszy, wielu jej uczestników wyłapano i skazano na śmierć. Botticelli dostał wtedy dziwne zamówienie. Musiał narysować zwłoki powieszonych z okien Bargello skazańców. Te rysunki zostały potem wywieszone na fasadzie Palazzo Vecchio. Zadanie może wydawać się nam dzisiaj dziwne, aczkolwiek pozwalało artystom na studiowanie anatomii martwego ciała. Te rysunki wykorzystywano potem przy tworzeniu obrazów czy fresków o tematyce na przykład ukrzyżowania.

Botticelli, Pallas Atena i centaur

5. AKADEMIA PLATONA
Już na początku lat 70 tych Botticelli był związany z kręgiem literatów i filozofów, zrzeszających się pod nazwą Akademii Platona lub Neoplatońskiej. Odkrycie kultury klasycznej dzięki jej tłumaczeniom na język łaciński, zapoczątkowało próbę połączenia ideałów klasycznych z ideałami chrześcijańskimi. Wenus stała się wtedy symbolem piękna i miłości, dzięki którym człowiek mógł wznieść się duchowo ponad świat materialny. Marsilio Ficino, Pico della Mirandola, Agnolo Poliziano i wielu innych zbierało się pod patronatem Wawrzyńca Wspaniałego w podmiejskiej willi Castello a po jego śmierci w ogrodach Orti Oricellai .

Botticelli przelał idee neoplatońskie na drewno i płótno, oddając modną tematykę mitologiczną i tworząc nowe kanony piękna i stylizacji.

Fresk w Kaplicy Sykstynskiej, Sandro Botticelli

6. KAPLICA SYKSTYŃSKA
W 1480 roku najlepsi artyści z Florencji zostali wysłani do Rzymu, by pracować nad cyklem fresków w kaplicy Sykstyńskiej dla papieża Sykstusa IV. Wśród nich Botticelli, który stworzył trzy freski związane z historią Mojżesza i Chrystusa. Była to według krytyków słabsza praca artysty, prawdopodobnie spowodowana dostosowaniem się do jednolitego stylu Perugino i do tradycyjnego ujęcia tematu. Botticelli miał tutaj mniejszą okazję na pokazanie swojej wyjątkowości.

Sandro Botticelli, Oplakiwanie Chrystusa, pozniejszy obraz artysty

7. KRYZYS MISTYCZNY 
Pod koniec 15 go wieku Sandro Botticelli przeżył wielki kryzys duchowy. Wiemy, iż był on pod dużym wrażeniem moralizatorskich kazań dominikańskiego brata Girolamo Savonaroli. Savonarola krytykował luksusy, rozwiązłość i korupcję panująca w mieście. Dominikanin, o bardzo charyzmatycznej osobowości odegrał wielki wpływ na ówczesnych artystów. Botticelli właśnie wtedy powrócił do tematyki religijnej i do stylu archaicznego. Ówczesne obrazy oddają niepokój, introspekcję i mistycyzm. Podobno Botticelli, kiedy Savonarola został skazany na śmierć w 1498 roku, wypowiadał się w jego obronie. Mówi się też o spaleniu niektórych obrazów o tematyce mitologicznej przez artystę.

Portret Simonetta Vespucci

8. MUZA ARTYSTY: SIMONETTA VESPUCCI
Jeśli przyjrzyjcie się obrazom artysty, wiele kobiet ma podobną fizjonomię. Wiemy, iż muzą Sandra była Simonetta Vespucci, prawdziwa piękność i dzisiaj powiedzielibyśmy influencer tamtych lat we Florencji. To jej twarz podziwiamy prawdopodobnie na obrazach Wiosna, Narodziny Wenus, Pallas Atena z centaurem czy na wielu obrazach z Madonną. Simonetta Cattaneo urodziła się w Portovenere w rodzinie arystokratycznej i w wieku 16 lat wydano ją za mąż w za Marco Vespucci. Po przybyciu do Florencji, oczarowała wielu artystów i samego Juliana z Medyceuszy, brata Wawrzyńca, którego została prawdopodobnie kochanką. Simonetta umarła bardzo młodo w wieku 23 lat, a jej wizerunek przetrwał przez wieki dzięki Botticelliemu. Co ciekawe malarz został pochowany w tym samym co ona kościele, pod patronatem rodziny Vespuccich.

Grob Sandra Botticellego, kosciol Ognissanti we Florencji

9. ŚMIERĆ W ZAPOMNIENIU 
Ostatnie lata Alessandro spędził w izolacji i zapomnieniu. Po Narodzeniu mistycznym nie dostał już żadnego innego zamówienia. Były to lata sukcesu artystów takich jak Leonarda da Vinci, Michał Anioła czy Rafaela podczas gdy sztuka Botticellego była uważana za przestarzałą. Szczególnie, iż ostatnie prace artysty cechują się powrotem do gustów czternastowiecznych i zrezygnowaniem z kanonów renesansu. Kryzys wewnętrzny, introwertyczny charakter i słabe zdrowie prawdopodobnie przyczyniły się do odizolowania artysty i unikania większych wydarzeń.

Sandro Botticelli umarł w 1510 roku i został pochowany w rodzinnym grobie w kościele Ognissanti we Florencji. Przez wiele lat tylko napis na podłodze w jednej z kapliczek pokazywał jego miejsce pochówku i nie wystawiono mu nawet pomnika.

Sandro Botticelli, Wenus art pop

10. ODKRYCIE BOTTICELLEGO W 19 TYM WIEKU
Przez trzy wieki, dzieła Botticellego znajdowały się w zupełnym zapomnieniu. Dopiero po wojnach napoleońskich, w 19 tym wieku, kiedy zlikwidowano wiele kościołów i klasztorów, obrazy artysty trafiły na rynek sztuki. Tak narodziło się wielkie zainteresowanie sztuką Filipepi, które znacznie wzrosło w drugiej połowie zeszłego wieku.
Dzisiaj obrazy Sandro Botticellego zostały zinterpretowane przez wielu artystów, w filmach, reklamach czy kulturze pop. Sylwetka Wenus jest jedną z najbardziej znanych figur sztuki na świecie.

We Florencji w muzeum Uffizi znajduje się jedna z najbogatszych kolekcji dzieł artysty. Zapraszam więc na wizytę.