CARMIGNANO I ARTIMINO – TOSKANIA

CARMIGNANO I ARTIMINO

Witam Was serdecznie. Trochę już minęło czasu od ostatniego wpisu na blogu, a to dlatego, iż praca w terenie jako przewodnik w tym roku była niesamowicie intensywna. Ale już trochę bardziej wypoczęta i podekscytowana nowymi wyzwaniami, wracam do pisania o urzekającej Toskanii.
Wygląda na to, że aktualnie pogoda próbuje nas “przeprosić” za deszczowy wrzesień i październik przepięknym listopadem. I w taki słoneczny i ciepły dzień zapraszam Was do odkrycia dwóch toskańskich perełek: Carmignano i Artimino.

carmignano
Widok z fortecy w Carmignano

Obydwie miejscowości znajdują się na wzgórzach, kilkanaście kilometrów od Florencji, u podnóża góry Montalbano. W okolicy znaleziono wiele śladów cywilizacji Etrusków, natomiast dzisiaj te rejony są znane przede wszystkim z produkcji czerwonego wina i wysokiej jakości oliwy. Jeżeli macie samochód i szukacie miejsca na nocleg w Toskanii w spokojnej aczkolwiek strategicznej pozycji, Carmignano i Artimino to perfekcyjny wybór.
Na dole, umieściłam link do krótkiego filmiku nagranego na żywo w terenie.

CO ZOBACZYĆ W CARMIGNANO?
ROCCA – Średniowieczna forteca.
Z centrum Carmignano kilkoma trasami można wejść na trasę panoramiczną dookoła średniowiecznej fortecy. Wchodzi się około 15 minut i choć forteca jest zazwyczaj zamknięta, warto tam zajrzeć. Miejsce oferuje charakterystyczne toskańskie widoki na obie strony wzgórza: wschodnią, gdzie rozciąga się cała dolina przemysłowa łącząca Florencję i Prato; zachodnią u podnóża góry Montalbano z przedsiębiorstwami rolniczymi i agroturystycznymi.

W lecie w fortecy organizowane są często koncerty i najbardziej znane wydarzenie letnie: Calici di Stelle, czyli degustacja lokalnego wina pod gołym niebem.

Nawiedzenie - Pontormo 1530, Carmignano
Pontormo – Nawiedzenie, 1530, Carmignano

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO MICHAŁA I FRANCISZKA
W kościele niedaleko głównego placu w Carmignano, piazza Vittorio Emanuele znajduje się arcydzieło jednego z najsłynniejszych artystów włoskich pierwszej połowy 16 go wieku. Jacopo Carucci o przydomku Pontormo urodził się zresztą niedaleko stąd pod Empoli. Zamówienie na obraz przedstawiający moment Nawiedzenia czyli spotkanie ciężarnej Maryi i Elżbiety dostał od rodziny, która miała patronat nad jednym z ołtarzy w kościele. Szacuje się, iż obraz został wykonany po dekoracji kaplicy Capponi w kościele Św. Felicji we Florencji, o której pisałam.

Cztery kobiece postacie na pierwszym planie, pomieszanie gestów, spojrzeń i kolorów, wydłużone sylwetki i magiczna atmosfera. Ciekawostka: Pontormo obserwował twórczość Albrechta Durera i zainspirował się jego ryciną: Cztery czarownice. Poszukajcie online dla porównania.
Godziny otwarcia kościoła:
W sezonie, od poniedziałku do piątku 9-12.30, w weekendy również po południu od 15.30 do 18.30.
Poza sezonem od końca października do kwietnia, tylko w weekendy albo na msze.

Informacje turystyczne o Carmignano.

ARTIMINO
Po przejechaniu kilku kilometrów krętą szosą, jesteście w drugim miasteczku: Artimino. Od razu przed Waszymi oczami otwiera się urzekający widok na dolinę pełną oliwek, a w oddali króluje medycejska willa nazywana La Ferdinanda lub willą Stu Kominów. Artimino to idealne miejsce na popołudnie czy wieczorną ucieczkę od letnich upałów. Tutaj znajdziecie kilka dobrych restauracji i bardzo popularną lodziarnię.

artimino muzeum archeologiczne

CO ZOBACZYĆ W ARTIMINO?
MUZEUM ARCHEOLOGICZNE

Muzeum powstało w 1983 roku na najważniejsze znaleziska z okolicznych nekropolii Etrusków. Stopniowo wzbogacono je o inne kolekcje, a w 2011 przeniesiono na aktualne miejsce. Bardzo lubię i polecam takie małe muzea archeologiczne. Te duże mnie przerastają, bo od razu wiem, że nie dam rady zobaczyć wszystkich eksponatów i po godzinie będę mieć dość oglądania podobnych garnków i sarkofagów.
Muzeum w Artimino jest w sam raz i dlatego ogląda się z ciekawością ręcznie dekorowane kratery, biżuterię Etrusków, naczynia do rytuałów czy cippi, czyli dekoracyjne kamienie wyznaczające ich groby. Etruskowie mieli zwyczaj chowania zmarłych z przedmiotami codziennego użytku, dzięki temu dużo o nich dzisiaj wiemy.

Informacje o muzeum.

willa medycejska la ferdinanda artimino

WILLA MEDYCEJSKA LA FERDINANDA
Medyceusze lubieli przebywać poza zatłoczonym miastem i spędzać czas na polowaniach i relaksie. Posiadali kilkanaście willi niedaleko od Florencji, a niektóre z nich można dzisiaj odwiedzić bezpłatnie np willę La Petraia czy willę w Poggio a Caiano.

Podobno podczas jednego z polowań w okolicy, Ferdynand I zakochał się w tym miejscu i zlecił architektowi Buontalenti projekt willi. Ten w podeszłym już wieku zajął się pracą i w 4 lata postawiono elegancki budynek na wzgórzu. Niestety willę możecie podziwiać tylko na zewnątrz, ponieważ jest ona dzisiaj własnością prywatną i często organizuje się w niej kongresy lub śluby.

KOŚCIÓŁ MARYI I ŚW. LEONARDO
W okolicy Carmignano i Artimino znajduje się wiele romańskich kościołów. Jeden z nich stoi tuż u podnóża murów Artimino. Kościół dedykowany Maryi i św. Leonardo to jeden z najlepiej zachowanych przykładów architektury romańskiej 11 go wieku w Toskanii. Szczególnie część ołtarzowa robi duże wrażenie. Wspomina się o nim w dokumentach już w 10 wieku. W niektórych miejscach wkomponowano do budowy urny Etrusków, ciekawa tradycja łączenia kultu pogańskiego z kultem chrześcijańskim.

Kościół jest otwarty tylko w niedziele i na specjalne wydarzenia np jesienne dni kultury FAI.
Ale warto go obejść i zobaczyć jego strukturę architektoniczną.

Obejrzyj filmik, który nagrałam w terenie dwa dni temu. – kliknij tutaj.

carmignano artimino
Punkt widokowy w Carmignano

CO ZOBACZYĆ W OKOLICY?
VINCI– 20 minut jazdy samochodem z Artimino znajdziecie miejscowość, gdzie urodził się i hasał po polach geniusz Leonardo. Piękne okolice i interesujące muzeum, w którym odtworzono wiele maszyn, narysowanych przez artystę. Można wspiąć się po schodach na wieżę, wybrać się na spacer do domu Leonarda, zobaczyć kopie jego obrazów i podziwiać w miasteczku kilka instalacji i rzeźb w tym Człowieka Witruwiańskiego.

W lipcu w Vinci odbywa się festiwal fantasy i cosplay, Festa dell’Unicorno.

WILLA MEDYCEJSKA W POGGIO A CAIANO – Kilka kilometrów od Carmignano i Artimino znajduje się ciekawa i dobrze zachowana willa medycejska w Poggio a Caiano. W środku również muzeum martwej natury czyli kolekcje obrazów zamawiane przez ostatnich Medyceuszy. Wstęp jest gratis, ale wejście trzeba zarezerwować telefonicznie.
Informacje i numer telefonu.

NEKROPOLIA ETRUSKA W PIETRAMARINA – możecie wybrać się na ciekawy spacer po górze Montalbano i przy okazji zobaczyć resztki nekropolii Etrusków w Pietramarina.
Lokalizacja: Pietramarina, San Giusto, Carmignano. Gratis.
Info.

PISTOIA – Warto wybrać się do spokojnej aczkolwiek niesamowicie interesującej Pistoi. Jeśli lubicie średniowiecze, tym bardziej. Pistoia obfituje w kościoły i sztukę z tego okresu. Nie brakuje też wystaw i galerii sztuki współczesnej.
W Pistoi w lecie odbywają się koncerty Pistoia Blues, a w lipcu tradycyjna Giostra dell’Orso czyli konny turniej rycerski.
Informacje.

katedra w Pistoi
Katedra w Pistoi – copyright Corriere

PRATO – Miejscowość Prato też oczarowuje swoim centrum i aktywnym życiem nocnym w lecie. Ciekawe kościoły i muzea np to dedykowane tkaninom – Museo del tessuto czy sztuki współczesnej Pecci. W Prato w lecie często organizowane są koncerty gratis, a we wrześniu na placu katedralnym, koncerty płatne: Settembre Prato.
Informacje.

SPORT I RELAKS
Okolice Carmignano i Artimino obfitują w trasy piesze i rowerowe. Korzystajcie z bezpłatnych aplikacji Wikiloc, Komoot lub Outdooractive. Przez okolice przechodzą dwie trasy pielgrzymkowe Cammino di San Jacopo, czyli trasa św. Jakuba z Composteli i Cammino di San Bartolomeo.

Spa w Artimino

POLECANE RESTAURACJE
Osteria dei Mercanti – Carmignano

Cantina del Redi – Artimino

Bottega Peruzzi – Artimino

Da Delfina – Artimino

Pane e vino – bed&breakfast i restauracja, Artimino

Icchè c’è c’è – Pizzeria i restauracja, Artimino

TYPOWE PRODUKTY I POTRAWY
FIGI Z CARMIGNANO – posiadają certyfikat pochodzenia IGT
OLIWA – Oliwa produkowana w tych rejonach u podnóża Montalbano ma specjalny certyfikat pochodzenia.
CZERWONE WINA: Barco Reale Ambra i Carmignano DOCG. W ostatnich latach wina z okolicy zdobywają wiele prestiżowych nagród.

DEGUSTACJE I ZAKUP WINA
Tenuta Capezzana

Fattoria Ambra

Jeżeli szukacie przewodnika w wybranych miastach Toskanii, zapraszam do kontaktu.

ZŁOŻENIE DO GROBU, PONTORMO

Niektóre arcydzieła sztuki są ukryte tylko dla koneserów lub dla ciekawskich turystów, lubiących zwiedzać przypadkowo napotkane miejsca. Tak właśnie ma się sprawa z obrazem malarza Jacopo Carucci, o przydomku Pontormo: Złożenie do grobu w kościele Santa Felicita we Florencji.

Koaciol Santa Felicita we Florencji
Santa Felicita, Florencja

Jeśli przejdziecie przez najstarszy most w mieście, Ponte Vecchio w kierunku Palazzo Pitti, zaraz po Waszej lewej stronie znajduje się mały placyk z kościołem. To jeden z najstarszych kościołów w mieście, gdzie znajdował się cmentarz pierwszych chrześcijan we Florencji, przybyłych z terenów dzisiejszej Syrii i Armenii. Świątynię w tym miejscu wielokrotnie zniszczono i odbudowano, natomiast dzisiejszy wygląd zawdzięcza przebudowie w 18 tym wieku.

Ciekawostka: Przez kościół przebiega słynny korytarz Vasariego, który łączy Palazzo Vecchio z Palazzo Pitti. Tylko te informacje wystarczą, by pokusić się na odwiedzenie tego miejsca. Ale to nie wszystko.

Pontormo, Zlozenie do grobu

Po prawej stronie od wejścia znajduje się kaplica, ogrodzona kratami, gdzie możecie zobaczyć jedno z arcydzieł sztuki europejskiej, obraz: Złożenie do grobu, Pontormo.

W 1525 roku przedstawiciel bogatej rodziny Capponi wykupił patronat nad kapliczką i powierzył Jacopo Carucci ozdobienie jej dekoracjami związanymi z tematyką miłosierdzia.

Jacopo Carucci o przydomku Pontormo, od miejscowości urodzenia niedaleko Empoli, to jeden z najbardziej znanych przedstawicieli manieryzmu, kierunku w sztuce zaraz po renesansie, o którym pisałam na blogu. Manieryści, nazwani tak od słów Giorgia Vasariego, rezygnują z ideałów klasycznych i naturalistycznych, które cechowały sztukę renesansową. Powielają oni nowinki i perfekcję wprowadzone przez Michała Anioła, Leonarda da Vinci czy Rafaela Santi lecz interpretują je na własny sposób.

kaplica Capponi Florencja, Zwiastowanie, Jacopo Pontormo
Fresk Zwiastowania w kaplicy Capponi, Pontormo

Pontormo został opisany przez Vasariego jako osoba ekscentryczna i nie lubiąca towarzystwa. Biograf skrytykował jego późniejsze prace, uważając je za przesadne, dziwaczne i dalekie od idealnych kanonów. Nie docenił jasnej kolorystyki, mocnego światła i symboliki. Trzeba było poczekać na 20 ty wiek, aby Pontormo został doceniony przez krytyków i artystów jako malarz rewolucyjny i znacznie wyprzedzający swoje czasy.

“Złożenie do grobu” to jeden z najbardziej znanych i najpiękniejszych obrazów tego oryginalnego artysty i można go zobaczyć właśnie w tym ukrytym kościele zupełnie za darmo. A właściwie za 1 euro, które trzeba wrzucić do maszynki, by oświetlić kaplicę.

Jacopo Carucci ozdobił kaplicę freskiem Zwiastowania, portretami czterech Ewangelistów w rogach pod czaszą kopuły, nad którymi pracował również jego uczeń Bronzino, obrazem ołtarzowym i freskiem, przedstawiającym Boga Ojca. Ta dekoracja jednak nie przetrwała do naszych czasów.

Pontormo, dlonie, Zlozenie do grobu

Na ołtarzu worteks postaci w jasnych pastelowych szatach otacza ciało martwego Chrystusa. Jest on podtrzymywany przez dwóch młodzieńców. Za tematykę obrazu przyjmuje się zdjęcie z krzyża i złożenie do grobu, choć brakuje tradycyjnych elementów związanych z tym wydarzeniem. Nie ma krzyża, ani grobu, ani gwoździ, a ciało Jezusa nie posiada żadnych ran ani śladów cierpienia. Dla porównania obraz o takiej tematyce Beato Angelico. Widać właśnie różnicę. Z tego powodu, Antonio Natali, znany historyk sztuki wysunął hipotezę innej interpretacji. Według niego obraz Pontormo przedstawia złożenie ciała Chrystusa na ołtarz eucharystyczny.

Beato Angelico, Zlozenie do grobu
Beato Angelico, Złożenie do grobu

Ma to sens, biorąc pod uwagę, iż dzieło zostało namalowane około 1527 go roku w czasach zmian religijnych i reformacji. Protestanci nie wierzą w rzeczywistą obecność ciała martwego Mesjasza w sakramencie Eucharystii. W wielu ówczesnych obrazach zamówionych przez katolików podkreśla się więc właśnie ten dogmat.

Pontormo rezygnuje z zasad perspektywy i centralnego punktu widzenia i kompozycji. Nasze spojrzenie nie jest prowadzone tradycyjnie. Postacie wydają się dryfować w powietrzu, nie poddane żadnym siłom grawitacji. Dwaj mężczyźni, którzy niosą martwe ciało, stoją na palcach stop, pozycja niemożliwa i niezgodna z prawami fizyki. Wszystko to sprawia, iż scena wydaje się rozgrywać w wymiarze symbolicznym i pozaziemskim.

Autoportret Pontormo, Zlozenie do grobu
Autoportret artysty

Maryja w błękitnych szatach, oddzielona od syna, jest namalowana jako piękna, młoda kobieta. To odsyła nas do Piety, Michała Anioła, gdzie artysta przedstawił ją właśnie w ten sposób, odwołując się do jej symbolicznej czystości i piękna a nie do rzeczywistego wieku.

Podobno w brodatej postaci po prawej stronie obrazu, zwróconej w kierunku widza, artysta namalował swój autoportret. Według innych historyków namalował również siebie w twarzy zmarłego Chrystusa i w jednej z postaci, zinterpretowanej jako Święty Jan Ewangelista.

Wszystko w tym obrazie zachwyca i powoduje, iż chce się na niego patrzeć w nieskończoność. To dziwne, iż taki kolorowy, żywy, ekspresyjny obraz został namalowany przez artystę samotnika i nie lubiącego nowinek i towarzystwa.