Dzisiaj polecę Wam ciekawe miejsce, ale już poza Toskanią w północnej części Lacjum, niedaleko Viterbo. Odwiedziłam je po raz pierwszy w kwietniu 2025 go roku przy okazji zatrzymując się również w Ogrodzie Tarota, o którym pisałam już na blogu.
Bomarzo, charakterystyczna miejscowość w Lacjum zbudowana na lokalnej skale
Chodzi o najciekawszy park- ogród we Włoszech w miejscowości Bomarzo nazywany też Parkiem Potworów – Parco dei Mostri lub Świętym Laskiem – Sacro Bosco.
W śródziemnomorskim lesie na przestrzeni trzech hektarów można zobaczyć dziwne budowle i ogromne rzeźby przedstawiające postacie mitologiczne, zwierzęta i potwory. Jest na przykład Pochyły Dom; ork, do którego wchodzi się przez usta; świątynia; sfinksy; syrena; Herkules; Prometeusz; żółw i wiele innych ciekawych instalacji. Wiele z nich ma tajemnicze napisy po włosku.
Znaczenie tego parku pozostaje zagadką dla historyków sztuki i pasjonatów ezoteryki.
HISTORIA PARKU POTWORÓW W BOMARZO
W 1547 roku lokalny książę Pier Francesco Orsini zamówił u architekta i antykwariusza Pirro Ligorio realizację parku w modnej w tamtych czasach stylistyce manierystycznej.
(Dowiedz się więcej o manieryzmie).
Wykonanie rzeźb z lokalnego szarego kamienia zwanego peperino powierzono prawdopodobnie Simone Moschino, artyście z Orvieto. Choć w ciągu wieków myślano nawet o Michale Aniele czy o Jacopo da Vignola. Orsini zadedykował park swojej zmarłej żonie, Giulii Farnese.
Naukowcy i historycy podejmowali liczne próby wyjaśnienia labiryntu symboli i odnaleźli dużo odniesień w różnych tekstach renesansowych. Jednak ostatecznie być może nigdy nie uda się rozwiązać tej zagadki. Niektórzy sądzą, że w parku za pomocą symboli alchemicznych jest ukryta ścieżka inicjacyjna.
Symbol Bomarzo – grota w formie potwora
Na jednej z kolumn w parku pojawia się zdanie: Sol per sfogare il core. – „Tylko dla uciechy serca„. Nie trzeba więc być może doszukiwać się jakiegoś specjalnego sensu?
W 1585 roku, po śmierci właściciela, park w Bomarzo popadł w dekadencję i został odrestaurowany dopiero w drugiej połowie 20 wieku przez prywatnych właścicieli, do których dalej należy. W 1948 roku park odwiedził Salvador Dalí, pozując w oryginalnych pozach na tle głównych zabytków. (Możecie znaleźć krótki film na You Tube).
Od ponad 20 lat ogród w Bomarzo można odwiedzić płatnie.
Zapraszam do zapoznania się z niektórymi architekturami i rzeźbami tego parku, a na końcu artykułu znajdziecie wszystkie informacje praktyczne.
*Napisz do mnie jeżeli szukasz przewodnika w Toskanii. Organizuję też wycieczki po Toskanii z transportem i z degustacją wina.
ATRAKCJE BOMARZO
*Obecny układ atrakcji, z wyjątkiem kilku udokumentowanych przypadków, nie jest tym pierwotnym, ale pochodzi z drugiej połowy 20 go wieku, kiedy to rodzina Bettini przejęła park i przywróciła go do użytku.
Sfinksy
Zaraz po wejściu do lasku zwiedzający staje przed dwoma sfinksami z napisami w wersach po włosku.
Inskrypcja po lewej stronie w wolnym tłumaczeniu:
“Kto nie przemierza tego miejsca w zamyśleniu i ciszy,
nie doceni nawet słynnych siedmiu cudów świata”.
Napis po prawej stronie: “Ty, który tu wchodzisz, zastanów się dokładnie
i powiedz mi potem, czy wszystkie te cuda
zostały stworzone z myślą o oszukaniu, czy tylko dla sztuki”.
Tak więc od razu autor mruży do nas oko i wprowadza nas w tajemniczy nastrój. Może po prostu warto się dobrze bawić w tym parku bez zastanawiania się nad sensem. Kto dopatrzy się jednak jakichś znaczeń, tym bardziej będzie zachwycony.
Proteusz
Niedaleko sfinksów, pojawia się pierwszy potwór parku. Ogromna maska z otwartą paszczą. Nazwano ją Proteusz, czyli mitologiczny syn Posejdona-Neptuna, który umiał przepowiadać przyszłość. Na głowie ma kulę i wieżę choć nie widać tego na zdjęciu. Do niego nie można podejść.
Herkules i Kakus
To największy posąg w parku. Herkules ujarzmia podobnie jak we Florencji na piazza della Signoria złodzieja krów Kakusa. Wokół widniały kiedyś postacie wojowników, obecnie zniszczone przez upływ czasu, a obok znajduje się inskrypcja w wersie:
SE RODI ALTIERI GIÀ FV DEL SVO COLOSSO
PVR DI QUESTi IL MIO BOSCO ANCHO SI GLORIA
E PER PIV NON POTER FO QUANT’IO POSSO. –
„Jeśli Rodos chwaliło się swoim Kolosem, to i mój las chlubi się tym,
a nie mogąc więcej, robię, co mogę.”
Herkules często pojawia się w miejscach związanych z ezoteryką i alchemią. Jest symbolem przemiany z prymitywnego osiłka, który kieruje się tylko instynktem w jednego z bogów Olimpu. Wszystko dzięki 12 pracom, które są oczywiście też symboliczne.
Nimfeum i teatr
Nimfeum stworzono jako miejsce dedykowane nimfom ale w okresie renesansowym stało się rodzajem fontann i zacienionych grot, z dostępem do wody. To w parku Bomarzo jest ozdobione płaskorzeźbami przedstawiającymi trzy Gracje i trzy nimfy i ma ciekawą ławkę z napisem, gdzie dobrze wychodzą zdjęcia. Natomiast na ścianie wschodniej znajduje się kolosalna rzeźba Wenus na wielkiej muszli, a w pobliżu widoczna jest fontanna ozdobiona postaciami delfinów.
W niewielkiej odległości znajdziecie inne miejsce wzorowane na architekturze rzymsko-greckiej – teatr. Jest to w rzeczywistości tylko część sceny.
Pochyły Dom
To chyba najciekawsza atrakcja parku szczególnie, że można do niej wejść!
Mały dom postawiono na krzywym podłożu i w środku też procent pochyłości jest nielogiczny. To powoduje poczucie braku równowagi i poważne zawroty głowy.
Na jednej ze ścian widać napis:
ANIMUS QUIESCENDO FIT PRUDENTIOR ERGO – w tłumaczeniu – „Dusza w ciszy staje się bardziej rozumna.„
Neptun
Majestatyczny posąg Neptuna, boga mórz, spoczywającego na wodnym łożu, podobnie jak rzymskie bóstwa rzeczne, z delfinem w ramionach. W niewielkiej odległości śpi gigantyczna nimfa, opierając się wdzięcznie na ramieniu.
Neptun też często się pojawia w sztuce renesansowej. Związany z elementem wody, w wielkim skrócie reprezentuje siłę, emocje i przemianę.
Słoń
Majestatyczny słoń, który na grzbiecie niesie wielką wieżę, a w trąbie trzyma rzymskiego legionistę, jakby chciał go zmiażdżyć. Wydaje się to nawiązywać do wyczynu Hannibala podczas wojen punickich.
Ork
Z pewnością najbardziej znaną postacią w parku i jego symbolem jest Ork – wielka kamienna twarz z szeroko otwartymi ustami, na których wargach widnieje napis OGNI PENSIERO VOLA – „Każda myśl unosi się w powietrzu”.
Jest to grota do której wchodzi się przez usta, a w środku znajdują się ławki i stół. Kształt pomieszczenia sprawia, że głosy i dźwięki odbijają się od ścian, tworząc przerażające echo. Do tej atrakcji zazwyczaj ustawia się kolejka.
Proserpina, Cerber i plac Szyszek
Królowa Hadesu Prozerpina przedstawiona jest jako kobieta z rozpostartymi ramionami, a jej szata jest w rzeczywistości szeroką ławką jest dość zniszczona przez upływ czasu. Kilka kroków od niej znajduje się Cerber, trójgłowy pies strzegący krainy umarłych. Za tymi dwiema postaciami jest ciekawy plac Pigne czyli szyszek. Szyszka w sztuce odnosi się często do szyszynki, naszego portalu według nauk wschodnich do świadomości.
Echidna, Furia i Lwy
Naprzeciwko placu z szyszkami znajdują się dwie potworne rzeźby stojące naprzeciw siebie. Echidna jest przedstawiona jako kolosalna kobieta z dwoma wężowymi ogonami zamiast nóg, podobna do średniowiecznej ikonografii syreny; Furia to kobieta z ogonem i skrzydłami smoka. Pomiędzy nimi przytulają się dwa lwy, dzieci Echidny, obecne w herbie Viterbo.
Świątynia
Nieco na uboczu od głównej trasy znajduje się niewielka świątynia, zbudowana dwadzieścia lat później niż reszta parku na cześć drugiej żony Orsiniego, księżniczki Farnese, i przypisywana Jacopo Barozzi da Vignola. Świątynia nawiązuje do form architektonicznych epoki klasycznej (fronton, kolumnada i przedsionek) oraz renesansowej (kopuła). Ta ostatnia ma tę cechę szczególną, że została wzorowana na kopule katedry we Florencji. Wnętrze składa się z niewielkiej okrągłej sali, w której rodzina Bettini, która zadbała o renowację kompleksu, umieściła tablicę pamiątkową.
CO ZOBACZYĆ W OKOLICY?
Oto lista miejsc w okolicy, które warto odwiedzić:
Bomarzo
Viterbo
Orvieto
Ogród Tarota
Pitigliano
Bagnoreggio
INFORMACJE
www.sacrobosco.eu
Parking na miejscu przy parku.
Najlepiej odwiedzić to miejsce w tygodniu albo późnym popołudniem.
W parku bar ale lepiej wybrać się na obiad do jednej z okolicznych restauracji.
MAPKA