SAN GIMIGNANO – DUOMO, WIZYTA W KOŚCIELE

Dzisiaj będzie o najważniejszej świątyni w toskańskim mieście wież czyli o Duomo w San Gimignano. Słowo duomo, od łacińskiego domus określa najważniejszy kościół w danym mieście. Od razu precyzująca informacja (moje zboczenie zawodowe), ten kościół pod wezwaniem Św Matki Wniebowziętej nigdy nie był katedrą, ponieważ w San Gimignano nigdy nie urzędował biskup. Oficjalna nazwa to kolegiata.

Odpowiedź na pytanie czy warto tam wejść jest prosta i zresztą sami zobaczycie na przykładzie kilku zdjęć.

duomo san gimignano
Skromna fasada kościoła ze schodami, na których przesiadują zazwyczaj turyści.
Wchodzi się nie tędy, lecz wejściem bocznym.


Jest to jedyny kościół w Toskanii i jeden z niewielu we Włoszech, który zachował cały cykl średniowiecznych fresków i w bardzo dużym stopniu swój jedenastowieczny wygląd.

Dla porównania inny kościół w okolicach Pizy, w San Piero a Grado, o którym pisałam na blogu. Ale tam dekoracje zachowały się tylko częściowo.

Zawsze więc namawiam turystów do kupienia biletu i odwiedzenia tego miejsca. Oczywiście po zjedzeniu dobrych lodów w lodziarni Dondoli. Na sztukę trzeba się przecież przygotować również fizycznie.

Informacje o biletach, znajdziecie na dole artykułu.

sebastiano mainardi san gimignano
Duomo w San Gimignano, Zwiastowanie

Przed wejściem do kolegiaty, zwróćcie uwagę na fresk pokazujący Zwiastowanie, Sebastiana Mainardi. To artysta lokalny, który współpracował ze swoim szwagrem, Domenico Ghirlandaio i podobnie jak on miał zamiłowanie do szczegółów i kolorów.

Czytnik, klepsydra, księgi, zwoje…Maryja spędza swój czas jak literatka. Mainardi miał okazję zobaczyć Zwiastowanie, Leonarda da Vinci (dzisiaj w muzeum Uffizi) i skopiował kompozycję i rewolucyjne umieszczenie postaci na zewnątrz.

duomo san gimignano
Wnętrze kościóła

Jak widzicie wnętrze zachowało średniowieczną architekturę, a grube mury są całkowicie pokryte freskami. Żaglaste sklepienie pokryte jest błękitem, potężne kolumny i kapitele szacuje się na 12/13 wiek.
W środku nie ma dużo światła, więc trudno jest zrobić dobre zdjęcia. Może to być wyzwaniem dla amatorów fotografii.

benozzo gozzoli sw sebastian

Na kontrfasadzie czyli ścianie przy głównych wejściach pracował w 15 tym wieku artysta z Florencji, Benozzo Gozzoli. Możecie go pamiętać z kaplicy pałacu Medyceuszy, gdzie namalował do dziś podziwianą procesję Trzech Króli. Tutaj podobnie jak w pobliskim kościele Augustianów pokazuje Męczeństwo Św. Sebastiana. Modlono się do niego, kiedy zagrażała epidemia dżumy. Właśnie w 1464 roku przez Toskanię przetoczyła się nowa fala Czarnej śmierci i zamówiono aż dwa freski ze świętym, prosząc o jego wstawiennictwo.

taddeo di bartolo san gimignano
Taddeo di Bartolo, kary piekielne, z tyłu widać scenę stworzenia świata.

Nad freskiem znajduje się scena Sądu Ostatecznego, po naszej lewej stronie siedzą sobie spokojnie Wybrani, a po prawej kłębią się Przeklęci. Nietrudno zgadnąć, iż nasz wzrok od razu patrzy do góry na prawo. Każdy szanujący się malarz mógł popuścić wodze swojej wyobraźni tworząc piekielne kręgi. Taddeo di Bartolo miał już ułatwione zadanie przez Boską Komedię, Dantego Alighieri.
Dla wyjaśnienia, pojawiają się opisy grzechów i nawet imiona znanych grzeszników.
Szkoda, że nie można się temu przyjrzeć z bliska. Polecam zabranie lornetki.

freski san gimginano
Bartolo di Fredi, Historie Hioba a nad nimi Abraham i Lot.

Po naszej lewej stronie, stojąc tyłem do kontrfasady, widnieje cykl fresków Bartolo di Fredi z 1367 roku. Od góry pokazane jest Stworzenie świata, Adama i Ewy oraz Grzech Pierworodny i Wygnanie z raju. W centrum mamy historie Kaina i Abla, Arki Noego, Abrahama i Lota, oraz Józefa. A na dole widnieje historia Izraelitów i Mojżesza między innymi ciekawa scena Przejścia przez Morze Czerwone oraz historia Hioba. Lubię pokazywać epizody z historii Hioba, bardzo kontrowersyjny temat biblijny.

Pier Dandini Narodzenie Maryi
Pier Dandini, Narodzenie Maryi

Od tej strony na końcu nawy widać kaplicę dedykowaną Niepokalanemu Poczęciu. W niej w 17 tym wieku pracowali artyści z Florencji między innymi Pier Dandini i Cigoli.

Na głównym ołtarzu kościoła widnieje cyborium czyli baldachim wykonany w 15 tym wieku przez Benedetto da Maiano.

Artysta wraz z bratem Giuliano pracował przy powiększeniu kościoła i przy kaplicy Św. Finy, po prawej stronie od ołtarza. Tam warto wejść i przyjrzeć się wszystkim szczegółom.
Fina żyła w 13 tym wieku w San Gimignano i kilka ostatnich lat swojego krótkiego życia spędziła z powodu choroby nieruchoma na desce, odmawiając wygodnego łóżka. Artysta Domenico Ghirlandaio namalował dwie sceny z jej życia w kapliczce. Przeszły one do historii sztuki. Sami zobaczcie.

ghirlandaio, fina
Domenico Ghirlandaio, Pogrzeb Św Finy. Anioły biją w dzwony, a przy ciele zmarłej dochodzi do cudownych ozdrowień.

Kiedyś w kapliczce znajdowało się również ciało świętej i jej kości na ołtarzu. W San Gimignano do dzisiaj jest obchodzone święto Finy, 12 go marca. Wtedy na murach kwitną żółte fiołki, według legendy zakwitły po raz pierwszy właśnie tego dnia po śmierci dziewczynki.

lippo memmi san gimignano
Duomo, San Gimignano, freski Lippo Memmi

Na ścianie, gdzie znajduje się kaplica, namalowano freski ukazujące epizody z Nowego Testamentu z ogromną sceną Ukrzyżowania. Kiedyś myślano, iż freski namalował tajemniczy Barna Senese zaraz po dżumie w 1348 roku. I dlatego cechują się dużym dramatyzmem i okrutnością np. scena Rzezi Niewiniątek.

Dzisiaj uznaje się je za wcześniejsze dzieło Lippo Memmi, artysty bliskiemu Simone Martini. Choć niektórzy historycy dalej mówią o tajemniczym Barna, który zginął spadając z drabiny przy pracy nad tym cyklem.

27 scen, aby przekazać z jak największą czytelnością i szczegółami życie Chrystusa. Nie zapominajmy, iż ludzie prości nie umieli kiedyś czytać, więc istniała duża potrzeba tworzenia fresków i rzeźb, by opowiedzieć im historie biblijne.

Jest to w każdym razie jeden z największych cykli fresków o życiu Chrystusa na świecie.

Co myślicie po zobaczeniu zdjęć o tym kościele? Czy warto do niego wejść? Mało się o nim mówi, każdy słyszy o katedrze we Florencji, w Sienie, a proszę, takie skarby są ukryte w San Gimignano.

Bilety, godziny otwarcia.

Zapraszam do kontaktu zainteresowanych wizytą w San Gimignano ze mną.

MUZEUM VILLA GUINIGI – LUKKA

Muzeum Villa Guinigi – Lukka

W tym roku mam ochotę zabrać Was w mniej znane zakątki Toskanii, na przykład do pięknego miasta – Lukka. Warto tam odwiedzić katedrę, baptysterium i wejść na jedną z trzech wież.

Jeśli natomiast interesuje Was sztuka, polecam odwiedzenie tego pięknego i zacisznego muzeum, Villa Guinigi.

muzeum villa guinigi lukka

Muzeum znajduje się w pałacu miejskim, zbudowanym w 15 tym wieku dla magnata i władcy Lukki przez 30 lat, Paola Guinigi. Tutaj, zaraz za murami miasta, organizował dla swoich gości turnieje, huczne uroczystości i ceremonie. W zeszłym wieku miejsce stało się siedzibą muzeum państwowego.

Instytucja posiada kolekcję dzieł od czasów Etrusków do 18 go wieku, związaną z historią miasta i artystami lokalnymi, bądź pracującymi w mieście na zlecenie.

muzeum guinigi lukka
Mozaika rzymska

PARTER
Na parterze można zobaczyć resztki archeologiczne, znalezione w okolicach Lukki przypadkowo lub podczas wykopalisk. Są to przeważnie groby i ich wyposażenia, pokazujące rozwiniętą kulturę Etrusków, zamieszkujących te tereny przed Rzymianami, a potem Rzymian. Na uwagę zasługuje na przykład mozaika podłogowa z 2 go wieku p.n.e, znaleziona w Rzymie, przedstawiająca Trytona i Nereidę.

Jednym z najstarszych eksponatów jest grecki krater ze scenami mitologicznymi, prawdopodobnie z 470 roku p.n.e.

Zwróćcie uwagę na biżuterię Etrusków, mieli oni bardzo utalentowanych złotników i metalurgów.

krucyfiks berlinghieri lukka

PIERWSZE PIĘTRO
SZTUKA WCZESNOŚREDNIOWIECZNA

Na pierwszym piętrze można prześledzić początki rzymskiej historii miasta i czasy średniowiecza aż do 12 go wieku.

Znajdują się tutaj kolumny, kapitele, fragmenty architektury, freski i pierwsze dzieła malarskie na desce. Coś dla amatorów fantastycznych stworzeń, wyrzeźbionych na średniowiecznej architekturze: syreny, gryfy, smoki, harpie… Mieli kiedyś wyobraźnię!

W Lucce do dzisiaj w wielu kościołach można zobaczyć pięknie ozdobione portale i architrawy. Pracowali tutaj rzemieślnicy z północy tak zwani comacini i warsztat artysty z Pizy, Biduino.

W tych okolicach rozwinęło się również pierwsze malarstwo na desce. Były to głównie krucyfiksy. Jeden z najstarszych przykładów to krucyfiks Berlinghieri. Jest on z początków 13 go wieku, a Chrystus jest pokazany jako triumfujący nad śmiercią, bez oznak cierpienia i z otwartymi oczami. Po bokach namalowani są Maryja i Jan Ewangelista.
Jeszcze nie ma scen Pasji, które wkrótce zaczną się pojawiać z pierwszymi szczegółami naturalistycznymi i oznakami ekspresji.

Terracotta muzeum villa guinigi lukka
Renesansowa terracotta

SZTUKA GOTYCKA I PIERWSZEGO RENESANSU
Najciekawsze okazy kolekcji znajdują się w tej i następnej sekcji. Sala ze swoim drewnianym sklepieniem, przypomina nawę kościoła i zawiera freski, obrazy ze złotym tłem i rzeźby. Tutaj możecie zobaczyć przepełnione złotem poliptyki Spinello Aretino i figurkę Madonny z dzieciątkiem rzeźbiarza z okolic Sieny, Tino da Camaino. Bardzo lubię jego łatwo rozpoznawalny styl.

W centrum sali znajduje się ogromny ołtarz, Priamo della Quercia, który łączy architekturę, rzeźbę i malarstwo.

W sali znajdziecie dwie terracotte, przedstawiające Madonnę z Dzieciątkiem, być może ręki Donatella. Przypominają one bardzo jego przepełniony czułością styl i podobne rzeźby na przykład w muzeum Bardini we Florencji czy w palazzo Davanzati.

muzeum villa guinigi lucca
Vir dolorum – Matteo Civitali

RENESANS
W Lucce pracował w 15 tym wieku utalentowany rzeźbiarz, Matteo Civitali, inspirujący się nowinkami wprowadzonymi przez Donatella. Wiele jego dzieł zdobi do dzisiaj kościoły i ulice miasta. W muzeum możecie zobaczyć dużą kolekcję jego rzeźb: Madonnę, Vir Dolorum, Ecce Homo, Zwiastowanie.

W mieście kwitł handel i wymiany z północną Europą, dlatego trafiały tutaj również dzieła artystów flamandzkich, na przykład przepiękna scena Zwiastowania. Jednak malarstwo północne ma szczegóły, kolory i światło zupełnie inne niż malarstwo włoskie.

muzeum villa guinigi lukka
Muzeum Villa Guinigi – Lukka

KONTRREFORMACJA
Po Soborze Trydenckim wraca się do ścisłej tematyki religijnej, mającej uczyć i prowadzić do uniesienia wiernych. W sali królują ogromne obrazy ołtarzowe, a przodują artyści z Florencji tacy jak: Cigoli, Jacopo Ligozzi, czy Giorgio Vasari, którego zobaczcie ciekawą alegorię Niepokalanego Poczęcia.
Zaciekawił mnie obraz artysty z Lukki, Paolo Guidotti, Alegoria Wolności. Lukka jest pokazana jako pantera, otoczona przez dzieci, które ofiarowują jej bogactwa i serce.
Lukka nigdy nie została podbita przez Medyceuszy i zachowała swoją republikę bardzo długo. Lubi to więc podkreślać.

pompeo batoni ekstaza sw katarzyny

BAROK I NEOKLASYCYZM
W Lucce w 17 tym wieku pracowali dwaj znani włoscy malarze, Guido Reni i Giovanni Lanfranco, proponując wyidealizowane piękno, inspirowane sztuką klasyczną i Rafaela.

W tym samym czasie Lukka wydała na świat malarza podkreślającego światło i kolor, korzystającego z nowinek wprowadzonych przez Caravaggia – Pietro Paolini. W muzeum możecie zobaczyć kilka jego obrazów.

Inny znany, późniejszy miejscowy malarz to Pompeo Batoni, którego Ekstaza Św. Katarzyny (na zdjęciu) i Męczeństwo Św. Bartłomieja robią niesamowite wrażenie.

muzeum villa guinigi lukka

Bardzo miło się zwiedza to muzeum, nigdy nie ma w nim tłumów. Sale są dobrze oświetlone, obrazy pięknie wyeksponowane i nie brakuje miejsc na chwilę odpoczynku. Po wizycie zaglądnijcie do ogrodu na relaks i na ciekawe zdjęcia.

INFORMACJE PRAKTYCZNE
Wstęp do muzeum kosztuje aktualnie 4 euro, ze zniżką 2 euro.
Do 18 lat, wstęp gratis.
W pierwsze niedziele miesiąca wstęp jest bezpłatny dla wszystkich.
Nie potrzeba rezerwacji.
Oficjalna strona

Chcesz zwiedzić Lukkę z przewodnikiem? Zapraszam do kontaktu.