NAJWIĘKSZA MUROWANA KOPUŁA NA ŚWIECIE


Kopuła Duomo Florencja

NAJWIĘKSZA MUROWANA KOPUŁA NA ŚWIECIE

ROCZNICA KOPUŁY 1420-2020

W tym roku (a dokładnie 7-go sierpnia) minie 600 lat od rozpoczęcia budowy jednego z cudów architektury świata i symboli “per eccellenza“ Florencji czyli największej murowanej kopuły na świecie. Z tej okazji oczywiście podrożeje bilet wstępu (ironicznie), a ja chciałam Wam krótko przybliżyć jej historię i kilka ciekawostek. Mam nadzieję, że będziecie jeszcze bardziej się nią zachwycać a nazwisko: Brunelleschi wymieniać jednym tchem zaraz po Michelangelo i Leonardo da Vinci. A może nawet przed!

Szkic Duomo Florencja


PROJEKT NOWEJ KATEDRY SANTA MARIA DEL FIORE
Budowę nowej katedry we Florencji, Santa Maria del Fiore, rozpoczęto pod koniec trzynastego wieku i już wtedy jej pierwszy architekt, Arnolfo di Cambio prawdopodobnie uwzględnił przykrycie części centralnej kopułą. Następny konstruktor, Francesco Talenti powiększył jeszcze bardziej projekt nowej świątyni i tym samym również przewidywane czaszkowate sklepienie. Wszystko to wyglądało bardzo pięknie w teorii, ale podczas gdy budowa katedry posuwała się szybko do przodu, nad skrzyżowaniem nawy głównej i poprzecznej wisiała wielka dziura, ponieważ nikt nie wiedział jak zabrać się za budowę tak ogromnej kopuły. Florentyńczycy wstydzili sie takiego stanu rzeczy, szczególnie przed rywalizującymi z nimi mieszkańcami Sieny i Pizy, którzy już w połowie czternastego wieku mieli prawie skończone przepiękne katedry.

Centrowanie do łuku

MUROWANA KOPUŁA BEZ PODPORY
Generalnie, od czasów antycznych, do budowy łuków i sklepień używano drewnianej podpory: centrowania lub krążyny. Zdejmowano ją dopiero w momencie postawienia ostatniego kamienia, tak zwanego “chiave di volta”, który unieruchamiał całą strukturę. W tym przypadku bęben, który miał podtrzymywać calą strukturę, miał około 43 metrów szerokości i 54 metry wysokości. Zrobienie tak ogromnej drewnianej podpory było nie do pomyślenia! Trzeba było przewidzieć inne rozwiązania lub pomyśleć o wybudowaniu kopuły, która będzie podtrzymywac swój ciężar i siłę parcia samoistnie.

Kopuła Florencja katedra

KONKURS NA KOPUŁĘ W 1418 ROKU
Podczas konkursu w 1418 roku na najlepszy projekt, pojawiły się najróżniejsze pomysły. Jeden z “oryginalniejszych” mówił o wysypaniu katedry piaskiem, który będzie podtrzymywał całą strukturę podczas budowy i zostanie pozbierany po zakończeniu prac przez Florentyńczyków. Mieli oni być do tego zachęceni przez ukryte w środku monety. Na szczęście w konkursie wziął udział Brunelleschi! Jego projekt niestety nie dotarł do naszych czasów, więc nie wiemy co przekonało komisję, by to właśnie jemu przydzielić zadanie. Co ciekawe, miał on współpracować z Lorenzo Ghiberti, którego nie znosił. By pozbyć się niechcianego kolegi, zasymulował więc chorobę i kiedy przekonano się, iż bez Brunelleschiego, Ghiberti nie daje rady, zdecydowano się przyznać całkowity nadzór nad budową ”naszemu” sprytnemu Filippo.

FILIPPO BRUNELLESCHI (1377-1446)
Brunelleschi był z wykształcenia złotnikiem i rzeźbiarzem a z powołania architektem. Podróżował wielokrotnie do Rzymu razem z jego młodszym przyjacielem Donatello, by studiować architekturę klasyczną. Szczególnie Pantheon i jego kopuła (aczkolwiek zbudowana zupełnie inaczej niż sklepienie florentyńskie i znacznie mniejsza), ciekawił go i fascynował. We Florencji zadecydował sprostać wyzwaniu, którego nikt nigdy wcześniej nie podjął: zbudować ogromne czaszkowate sklepienie bez podpory, największą, aż do dzisiaj, murowaną kopułę na świecie.

Jodełka Kopuła Duomo Florencja

DWIE MUROWANE KOPUŁY
Dzisiaj, kiedy obserwujecie kopułę, nie wiecie, iż pod nią znajduje się druga kopuła, wewnętrzna. Obydwie są połączone żebrami z marmuru a dookoła żelaznymi pierścieniami, tak jak beczka, tworząc w ten sposób rodzaj gorsetu, który podtrzymuje cały ciężar ponad czterech milionów cegłowek. Taki szkielet pozwolił na stworzenie sklepienia, które nie zawaliło sie pod własnym ciężarem w czasie konstrukcji. Przyczynił się do tego również opracowany przez Brunelleschiego specjalny system kładzenia cegłowek na jodełkę. To wszystko możecie zaobserwować wchodząc na sam szczyt “Duomo“. Będziecie wtedy przechodzić między dwoma kopułami, schodami również zaprojektowanymi przez architekta i będziecie mogli zobaczyć cegłówki wypalone pod jego nadzorem i ułożone w ten właśnie sposób, jak również przez niego zaprojektowane maszyny.



NOWE MASZYNY I ROZWIĄZANIA
Brunelleschi zaprojektował wiele maszyn do transportu materiałów, jak na przykład specjalne “koło-dźwig“ napędzane siłą zwierząt, żurawie i nawet specjalny statek, który przewoził materiały potrzebne do budowy rzeką Arno. Dla robotników wymyślił specjalne rusztowania, przyczepione do wznoszonej ściany kopuły i uformowane jak sieć pająka. Murarze, by nie tracić czasu, spędzali całe dni na wysokościach, a bezpieczeństwo pracy było tak duże, iż w ciągu 16 lat, tylko jeden z nich zginął w wypadku. Podobno to właśnie na rusztowaniach kopuły wymyślono przepis na ”peposo” czyli wieprzowinę, gotowaną na rozgrzanych cegłówkach i mocno przyprawioną pieprzem i winem. Do dzisiaj w niektórych typowych toskańskich restauracjach podaje się tą potrawę.

TAJEMNICA POMIARÓW
Do dzisiaj pozostaje dla nas zagadką sposób dokładnych pomiarów nachylenia każdej ściany. Zazwyczaj w tamtych czasach do takich obliczeń używano sznurów, ale jest to trudne do zrozumienia, by tak skomplikowane matematyczne wyliczenia mogły zostać wymierzone właśnie w ten sposób. We Florencji, architekt Massimo Ricci próbował zbudować kopułę w miniaturze w jednym z parków. Użył on dokładnie takich samych metod i pomiarów jak Brunelleschi, niestety nie udało mu się obliczyć precyzyjnego nachylenia. Odsyłam poniżej do filmu na you tube z angielskimi napisami, który wlaśnie o tym opowiada.

Jodełka Kula Kopuła Duomo Florencja

LATARNIA I POZŁACANA KULA
Latarnia, którą widzicie na samym szczycie kopuły została również zaprojektowana przez Brunelleschiego, choć nie ujrzał już on jej realizacji, bo umarł w 1446 roku, kiedy dopiero zaczęto jej budowę. Na samym szczycie latarni znajduje się pozłacana brązowa kula i krzyż odlane przez Andrea Verrocchio. Latarnia jest ważnym funkcjonalnym elementem, ponieważ niweluje siły parcia na zewnątrz do wewnątrz. 

SYMBOL FLORENCJI
Kopuła od 1436-go roku stała się symbolem miasta, jego bogactwa i kreatywności. Trzeba było poczekać na bazylikę Św. Piotra w Rzymie, by zobaczyć coś podobnego, ale i tak kopuła florentyńska przewyższa jej piękno. Nie ma takiej drugiej na świecie, obiektywnie rzecz ujmując. Do dzisiaj, zbliżając się do Florencji, z oddali spostrzegamy kopułę. Górowała ona kiedyś nad całą okolicą i była widoczna z odległości wielu kilometrów.

Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej, odsyłam do linków na dole.
A ja zapraszam Was do zwiedzania Florencji i do zamawiania wcześniejszych biletów online na wejście na szczyt katedry- Duomo. W cenie biletu jest wliczone między innymi wejście do muzeum, gdzie można zobaczyć projekty, kopułę w miniaturze, krótki film o realizacji i nawet maskę pośmiertną Brunelleschiego.


LINKI
Informacje bardziej techniczne i podcast po polsku
Film po angielsku o budowie
Film z napisami po angielsku o eksperymencie budowania kopuły w miniaturze przez Massima Ricci 

MEDYCEUSZE, TWÓRCY RENESANSU, CZĘŚĆ 3

Część pierwsza tekstu, tutaj
Część druga, tutaj

Florencja pod atakiem

Medyceusze, twórcy renesansu
Po wielu perypetiach i okresie rządów we Florencji młodych potomków dynastii medycejskiej z pomocą papieży Leona X I Klemensa VII, rodzina zostaje ponownie wygnana z miasta w 1527 roku. Rząd republikański jednak nie trwa długo, w 1530 roku, po 10-miesięcznym oblężeniu miasta przez armię Karola V, na żądanie sprzymierzonego z nim Klemensa VII, Florencja zostaje podbita a na jej tronie posadzony Aleksander.

Alessandro de Medici Il Moro

Alessandro (Aleksander), Il Moro 1510-1537
Jak widać na portrecie, Aleksander miał ciemną karnację i “afrykańskie rysy”, prawdopodobnie był nieoficjalnym synem papieża Klemensa VII i czarnoskórej niewolnicy. W mieście nazywano go “Il Moro” czyli Mauro.

Okres jego panowania we Florencji, na szczęście krótki, jest cytowany jako despotyczny i egoistyczny. Aleksander lękał się bardzo o swoje życie, otaczając się gwardią płatnych najemników, kazał skonfiskować wszelką broń obywatelom miasta i rozpoczął budowę fortecy, która miała dać mu schronienie w razie jakichkolwiek zamieszek. (Dzisiaj to Fortezza da Basso, miejsce wielu konferencji i wydarzeń w mieście między innymi Pitti Uomo). Nakazał nawet wybijać monetę z własną podobizną, zastępującą patrona Florencji, Jana Chrzciciela.

Jaki rząd, taki koniec i Aleksander zostaje zamordowany w nocy z 6-go na 7-go stycznia 1537 roku przez kuzyna Lorenzina i wynajętego przez niego płatnego zabójcę.

Bruto Michelangelo

Podobno został zwabiony w nocy do mieszkania kuzyna (z którym niektórzy historycy przypisują mu relacje homoseksualne), na spotkanie z kochanką i zabity szpadą w łóżku, kiedy czekał na nią nagi i bezbronny. Motyw tej zbrodni nie jest znany a Lorenzino przez republikanów zostaje okrzyknięty obrońcą Florencji przed tyranią i porównany do Brutusa.

Michał Anioł w swoim popiersiu, dzisiaj w muzeum Bargello, właśnie jego fizjonomię przedstawia jako zabójcę Cezara. Ta wizja tego uczynku jest potem kontynuowana, na przykład Alfred de Musset pisze w 1834 roku dramat historyczny “Lorenzaccio“, w którym przedstawia go jako bohatera romantycznego. Prawdy chyba się nie dowiemy, natomiast wraz z zabójstwem Aleksandra gaśnie główna linia dynastii Medyceuszy.

cosimo I de medici eleonora de toledo

Cosimo I (Kosma I) 1419-1474
Imię, które powinniście pamiętać razem z Kosmą Starszym i Wawrzyńcem Wspaniałym. Despota i sprytny polityk a jednocześnie czuły ojciec, patron sztuki i architektury, reformator gospodarki, pierwszy Gran Duca Królestwa Toskanii i bezwzględny wobec przeciwników politycznych. O Kosmie wiemy dużo, ponieważ 2019 był rokiem 600-lecia jego urodzin i z tej okazji mieliśmy możliwość, jako mieszkańcy Florencji, uczestniczyć w wielu konferencjach i wydarzeniach z nim związanych. 

Władza zostaje oddana w jego ręce przez dygnitarzy i arystokratów, myślących, iż ten nieznany 17-latek, potomek drugorzędnej linii Medyceuszy, wychowany gdzieś na wiosce w Mugello, będzie łatwym do sterowania pionkiem.  A tymczasem, Cosimo przystępuje stanowczo do władzy, pozbywa się pomocników, nie realizuje podpisanego z nimi paktu i od razu, w 1537 roku, pod bitwą koło Montemurlo rozbija armię przeciwników republikańskich, nacierających na Florencję. Bargello zostaje zamienione na więzienie i miejsce tortur, przede wszystkim dla tych, którym nie podobają się jego rządy w mieście.

Poślubia Eleonorę di Toledo, piękną córkę przedstawiciela hiszpańskiego króla w Neapolu i zawiera w ten sposób alians z silną Hiszpanią, przejmując stopniowo kontrolę nad podzielonym terytorium florentyńskim. Ich małżeństwo jest cytowane jako udane (oczywiście nie było mowy w tamtych czasach o wierności małżeńskiej i Kosma miał również kilkoro dzieci z nieślubnych związków), odnoszą się do siebie z czułością i szacunkiem, często spędzają wspólnie czas i mają aż jedenaścioro dzieci. 

Kosmie udaje się również podbić niesforną Sienę w 1555 roku i stłumić rewoltę w Pizie. To czasy wypraw morskich i prób zdobywania nowych terytoriów w Ameryce i Kosma próbuje rozwinąć flotę florentyńską, ustanawiając specjalny zakon Św. Stefana

Palazzo Pitti Florencja

Medyceusze, twórcy renesansu
Początkowo rodzina Kosmy przenosi się do palazzo Vecchio a architekt Giorgio Vasari zostaje zatrudniony przy modyfikacji wewnętrznej budynku i to pod jego nadzorem tworzy się Salon Pięciuset, apartamenty i cykle fresków, które wysławiają dynastię Medyceuszy i które do dzisiaj możecie podziwiać w muzeum. Potem jednak Eleonora, pragnąca więcej przestrzeni, kupuje Palazzo Pitti za rzeką i rozpoczynają się pracę nad jego rozbudową i tworzenie ogrodów Boboli. Vasari na polecenie Kosmy buduje również jednokilometrowy korytarz od Palazzo Vecchio do palazzo Pitti, dzisiaj znany na całym świecie jako Corridoio Vasari i projektuje Uffizi czyli budynek na biura.

Cosimo zamawia również rzeźbę Perseusza u złotnika Benvenuto Cellini, arcydzieło manieryzmu i fontannę Herkulesa na piazza della Signoria. Jego konny pomnik stoi dumnie na tymże placu i demonstruje czasy świetności miasta, jedne z ostatnich przed powolnym upadkiem. Po śmierci Eleonory, Cosimo powoli wycofuje się z rządów, oddając je w ręce syna Francesco, mimo iż wielokrotnie nie zgadza się z jego decyzjami. 

Francesco I de Medici

Francesco I (Franciszek), 1541-1587
Pierwszy syn Kosmy prawie na wszystkich potretach wygląda chudziutko i niemrawo, choć posiadał podobny do ojca charakter stanowczy i okrutny. Podobno nie zawahał się wydać rozkazu zabójstwa własnej siostry Izabeli i szwagierki Leonory, podejrzanych o romansy z uczestnikami spisku przeciwko niemu.

Medyceusze, twórcy renesansu
Był bardziej zainteresowany alchemią i eksperymentami niż polityką. Spędzał swoje dni w towarzystwie rzemieślników i naukowców w casino San Marco, gdzie Bernardo Buontalenti przygotował dla niego warsztat na doświadczenia i w specjalnie dla niego zaprojektowanej posiadłości w Pratolino. W Palazzo Vecchio, znajduje się jego „studiolo”, mały pokoik-biuro do pracy i jednocześnie przechowywalnia różnych przedmiotów, związanych z czterema żywiołami. To właśnie Franciszek zaczął przechowywać w Uffizi najlepsze dzieła i okazy kolekcji rodzinnej, pokazując je gościom i zapoczątkowując w ten sposób przyszłe powstanie muzeum.

Bianca Cappello

Do historii przeszedł jego romans z piękną wenecjanką Biancą Cappello. Mimo iż Franciszek był ożeniony z córką cesarza, Joanną z Hapsburgów a Bianca również miała męża, ich romans nie był dla nikogo sekretem. Po śmierci Joanny i męża Cappello (oba zgony w podejrzanych okolicznościach), zawierają oni związek małżeński, co było w tamtych czasach wielkim skandalem. Nikt nie zawierał małżeństwa z miłości, nie mówiąc już o władcach i dygnitarzach, związki miały służyć aliansom i zapewnieniu arystokratycznych dziedziców. Bianca nigdy nie została zaakceptowana przez mieszkańców Florencji i przez brata Franciszka, Ferdynanda.

Podobno to przez niego zostali oni otruci podczas pobytu w prywatnej willi, choć nawet niedawne analizy naukowe zwłok nie potrafiły rozwiać wątpliwości co do przyczyn ich śmierci. Wiemy, iż oboje umierają kilkanaście dni po kolacji zorganizowanej przez Ferdynanda z powodu wysokiej gorączki, konwulsji i wymiotów. 

Ferdinando I Medici

Ferdinando I (Ferdynand) 1549-1609
Ferdynand, drugi syn Kosmy był przeznaczony do kariery eklezjastycznej, już jako trzynastolatek został mianowany kardynałem, spędzając swój czas głównie w Rzymie. W młodości zakupił tam i odnowił willę, kolekcjonując rzeźby antyczne, które potem trafią do Florencji i oddawał się przyjemnością życia doczesnego. Po podejrzanej śmierci brata, wraca do Florencji, by przejąć władzę i rezygnuje ze stanowiska kardynała, by poślubić Krystynę z rodziny Lorena i zapewnić dynastii potomstwo.

Ferdynand bardziej nadawał się do rządzenia i polityki niż Franciszek, wykonał wiele reform, systemu prawnego, fiskalnego, wojskowego. Zajął się rozwojem handlu i przemysłu i zrobił z portu Livorno port otwarty, pozwalając na handel zarówno Żydom jak i heretykom, co oczywiście przyciągnęło wielu z nich do miasta i podwyższyło zarobki i kapitały. Próbował on też wcielić w życie projekt kolonizacji terenów w Ameryce Południowej ale bez większych sukcesów.

Medyceusze, twórcy renesansu
We Florencji to z nim wiąże się budowa Fortu Belvedere i początek konstrukcji mauzoleum rodziny Cappelle Medicee. Zostawia wiele dzieci, choć większość z nich zaczyna posiadać typowe skazy i problemy dynastyczne: skoliozy, reumatyzmy, niepłodność, co już sto lat później zaowocuje brakiem potomstwa i wygaśnięciem Medyceuszy. 

Ostatnia część historii rodziny, już wkrótce!

Zapraszam na wizytę po Florencji, śladami Medyceuszy

Polecane lektury
Medyceusze – Christopher Hibbert
Medyceusze – Mary Hollingsworh
The Medici – Paul Strathern
Medici money – Tim Parks

Filmy: Medyceusze: Władcy Florencji , serial

ZWIEDZANIE FLORENCJI? SUPER PRZEWODNIK.



Co zwiedzamy we Florencji i jak? Zawsze jest z tym dużo problemów i pytań, więc postanowiłam napisać dla Was taki przewodnik. Czyli: jakie mamy najważniejsze muzea i kościoły we Florencji? Które warto zwiedzić i co mniej więcej można w nich zobaczyć? Za które się płaci a które są bezpłatne? Co warto zobaczyć z dziećmi? Co należy zarezerwować wcześniej? Na te wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć właśnie tutaj.

Oczywiście zapraszam do zwiedzania Florencji i Toskanii ze mną i mam nadzieję, że ten artykuł będzie dla Was pomocny w wyborze miejsc przy zwiedzaniu, zarówno ze mną jak i indywidualnie. Prawie wszystkie wymienione miejsca znajdują się w centrum Florencji, więc łatwo możecie podejść wszędzie na piechotę, podziwiając przy okazji place, rzeźby i architekturę na wolnym powietrzu z której Florencja zresztą słynie.

UFFIZI
Jedno z najważniejszych muzeów na świecie, umieszczone w szesnastowiecznym budynku. Dzisiaj zawiera głównie malarstwo, w tym jedną z najbogatszych kolekcji obrazów epoki renesansu. Botticelli, Leonardo Da Vinci, Caravaggio, Michał Anioł, Rafael, Tycjan, to tylko kilka artystów, których dzieła możecie podziwiać w środku. Bilety w sezonie kosztują więcej, czyli od marca do końca października i należy je wtedy zamawiać online, najlepiej na oficjalnej stronie galerii.
https://www.uffizi.it/en
Natomiast, poza sezonem, oprócz świąt i weekendów, nie trzeba rezerwować biletów wcześniej. Muzeum często oferuje zniżki w niektóre dni tygodnia, bilety do innych muzeów w tej samej cenie, więc dobrze sobie wcześniej poczytać na ich oficjalnej stronie w “newsach“. https://www.uffizi.it/en/notices
Najgorsze dni na zwiedzanie to wtorek i niedziela, w poniedziałek muzeum jest zamknięte, najlepsze godziny to wcześnie rano, zaraz po otwarciu lub dwie godziny przed zamknięciem, w sezonie, muzeum jest otwarte w niektóre dni aż do 22-giej.

PALAZZO PITTI I GIARDINI BOBOLI
Czyli dawna rezydencja Medyceuszy, rodziny rządzącej we Florencji przez trzy wieki, jak również króla Włoch, dzisiaj zawiera kilka muzeów i ogrody Boboli. Jeżeli planujecie zwiedzanie Uffizi i Palazzo Pitti, to polecam Wam kupienie biletu całościowego- Pass Partout na trzy dni na oficjalnej stronie Uffizi. (jak wyżej)
Palazzo Pitti zawiera Galerię Palatyńską czyli apartamenty Medyceuszy wraz z ich kolekcją obrazów (umieszczoną według kryteriów estetycznych a nie chronologicznych); apartamenty królewskie; galerię sztuki współczesnej czyli dzieła od 18-tego do 20-tego wieku; galerię najróżniejszych zbiorów rodziny takich jak: klejnoty, rzeźby, srebro, meble itd; ogrody Boboli z muzeum porcelany i muzeum strojów.
Obowiązuje ta sama zasada zwiedzania jak wyżej, choć generalnie Palazzo Pitti jest mniej popularny niż galeria Uffizi. Należy poświęcić na zwiedzanie kilka godzin, by nacieszyć się widokami i ogrodami. W środku, nie ma zbyt ciekawego baru i jest on dość drogi, więc lepiej zaopatrzyć się w coś do zjedzenia i do picia.

Gipsoteca Bartolini Accademia

ACCADEMIA
Nie ukrywajmy, wszyscy idą do Akademii, by zobaczyć oryginał Dawida – Michała Anioła. I tak, potwierdzam, robi on niezłe wrażenie. Szkoda tylko, iż to jedno z najgorzej zorganizowanych i zaniedbanych muzeów, a w lecie nie posiada systemu klimatyzacji, więc jest bardzo gorąco. Uwzględnijcie to przy wyborze.
Oprócz rzeźb Michała Anioła (Dawid, Jeńcy, Św. Mateusz), zawiera również interesującą kolekcję rzeźb gipsowych Lorenza Bartoliniego z 19-tego wieku; kolekcję malarstwa średniowiecznego,  inspiracji bizantyjskej; kolekcję instrumentów muzycznych; trochę malarstwa naśladowców Giotta z 14-tego wieku; malarstwo renesansowe i kontrreformacji. Czy warto je zwiedzić? Tylko jeśli koniecznie chcecie zobaczyć oryginał Dawida. I choć osobiście bardzo lubię również gipsotekę Bartoliniego, generalnie muzeum nie jest aż tak atrakcyjne jak wiele innych w mieście.
Bilety w sezonie, weekendy i święta, do zarezerwowania wcześniej.
Wersja angielska portalu niestety nie istnieje: 
https://webshop.b-ticket.com/webshop/webticket/eventlist
Oficjalna strona Accademii: 
http://www.galleriaaccademiafirenze.beniculturali.it/galleria/1/visiting/

PALAZZO VECCHIO
Pałac dla władzy miejskiej czyli priorów i Signorii, którego budowę rozpoczęto pod koniec 13-tego wieku i wielokrotnie go powiększano i modyfikowano. W środku można zwiedzić: resztki teatru rzymskiego; apartamenty Medyceuszy i piękną salę Pięciuset; trochę arcydzieł z kolekcji rodziny; wieżę oraz miejsce obchodu strażników. Polecam zwiedzanie tego pięknego pałacu-fortecy z powodu ciekawostek z nim związanych, architektury i wielu punktów panoramicznych na miasto. Jeżeli jesteście z dziećmi, przy zakupie biletów, możecie zapytać o specjalny kit dla najmłodszych. Generalnie nie ma potrzeby zamawiania wcześniej biletów poza naprawde wysoko sezonowymi dniami (ostatnio, w czasie Bożego Narodzenia widziałam niesamowite kolejki).
Strona oficjalna: 
http://museicivicifiorentini.comune.fi.it/en/palazzovecchio/informazioni.html
Bilety: http://ticketsmuseums.comune.fi.it/1_museo-di-palazzo-vecchio/

KATEDRA – DUOMO
Wstęp do samej katedry czyli Duomo jest gratis, ale należy liczyć się z godzinną kolejką. Czy warto? Raczej tak. Kontrast między zewnętrznym wyglądem i wewnętrznym jest dość znaczny, w środku można zobaczyć kopułę i pokrywające ją freski i kilka dzieł, które pozwalają zrozumieć, moim zdaniem, mentalność tamtejszych czasów we Florencji. Godziny otwarcia są dość krótkie, warto sobie je wcześniej sprawdzić: https://www.museumflorence.com/monuments/1-cathedral

MUZEUM DUOMO, BAPTYSTERIUM, DZWONNICA, KOPUŁA, KRYPTA
Jednym z najlepszych wrażeń we Florencji jest wejście na kopułę katedry i na dzwonnicę Giotto tuż obok. Liczcie się z wysiłkiem, windy nie ma, schodów jest około 430 na oba obiekty i w niektórych  miejscach korytarz jest bardzo wąski. Ale wrażenia i widoki z góry są niesamowite, ja do dzisiaj się wzruszam za każdym razem jak tam wchodzę. Specjalny bilet obejmuje wymienione wyżej atrakcje plus wejście do muzeum, które zawiera oryginały wielu dzieł; wejście do baptysterium i do krypty Santa Reparata w katedrze. Bilet najlepiej kupić online a wejście na kopułę należy zarezerwować online lub przed Waszym wyjazdem kilka dni wcześniej. Bilet ma ważność 72 godzin od pierwszego wejścia do któregoś z wymienionych miejsc i tylko miesiąc od zakupu. Na miejscu, bilet można kupić na Piazza del Duomo.
https://grandemuseodelduomo.waf.it/en/cumulative-ticket-great-museum-of-the-cathedral-of-florence

Santa Croce Firenze

KOŚCIÓŁ SANTA CROCE
Kościół franciszkański Św. Krzyża, którego architektem podobnie jak katedry i Palazzo Vecchio był Arnolfo di Cambio. To arcydzieło gotyckie, zawiera wiele kaplic pokrytych freskami między innymi Giotta i Agnola Daddi; prace Donatella; groby wielu znanych ludzi jak np: Michała Anioła, Galileusza, Macchiavelliego; muzeum obrazów, synopii i fresków; kapliczkę Pazzich; kryptę; krużganek. Zwiedzenie całego kompleksu zajmuje około 90 minut- dwóch godzin, nie trzeba zamawiać wcześniej biletów i nie ma dużych kolejek do wejścia. Cała okolica jest oddalona około 10 minut od głównego piazza della Signoria, ale warto się przejść i zobaczyć choćby samą fasadę i plac.
http://www.santacroceopera.it/en/Default.aspx

KOŚCIÓŁ SANTA MARIA NOVELLA
Kościół dominikański również gotycki i również z 13-tego wieku, którego perełką jest renesansowa fasada. W środku wiele pięknych rzeźb, obrazów, fresków… Cały kompleks jest trochę mniejszy niż Santa Croce, ale zawiera kilka arcydzieł jak np główną kaplicę ołtarzową pokrytą freskami Domenica Ghirlandaia, które można zobaczyć z bliska czy krucyfiks Brunelleschiego czy też freski Paola Uccello czy Św. Trójcę Masaccia… Biletów nie trzeba rezerwować wcześniej. 
https://www.smn.it/en/

BARGELLO
W średniowiecznym budynku z pięknym dziedzińcem znajduje się jedno z najważniejszych muzeów poświęconych rzeźbie renesansowej i manierystycznej we Włoszech. Nazwiska takie jak: Donatello, Michał Anioł, Giambologna, Verrocchio, Benvenuto Cellini. I nie tylko, również prywatne zbiory podarowane przez kolekcjonerów: dywany, broń, porcelana, ceramika, brązowe statuetki… Jeżeli chcecie przenieść się w średniowieczne, to miejsce zdecydowanie jest dla Was. Kiedyś była to siedziba władzy miejskiej a później więzienie i miejsce tortur, do dzisiaj te ślady i ta atmosfera jest w jakiś sposób wyczuwalna. Muzeum ma aż trzy piętra, tak że naprawdę jest co podziwiać i fotografować. Mój top ten. Biletów nie trzeba rezerwować.
http://www.bargellomusei.beniculturali.it/musei/1/bargello/

Palazzo Medici Riccardi

PALAZZO MEDICI RICCARDI
Pierwszy oficjalny pałac Medyceuszy i na uwagę zasługuje ich prywatna kapliczka Trzech króli, ozdobiona freskami Benozza Gozzoli, celebrująca potęgę rodziny. W kamienicy również klejnot florentyńskiego baroku, duża ikonograficzna sala ozdobiona freskami Luca Giordano. Nie trzeba rezerwować biletów. Warto, jeśli interesuje Was historia rodziny.
https://www.palazzomediciriccardi.it/en/

ORSANMICHELE
Wstęp bezpłatny, w niektóre dni również na pierwsze i na drugie piętro. Kiedyś było tutaj małe oratorium, potem targ zbożowy, został on zamieniony na kościół w 14-tym wieku a najważniejsze korporacje zamówiły u znanych artystów posągi patronów do zewnętrznych nisz. Warto wejść, by rozkoszować się atmosferą i ciszą jak również obejść budynek dookoła, by zobaczyć rzeźby takich artystów jak: Lorenzo Ghiberti, Donatello, Verrocchio, Nanni di Banco, Giambologna, wykonane od końca 14-tego do początków 17-tego wieku.
http://www.bargellomusei.beniculturali.it/musei/3/orsanmichele/

BAZYLIKA SAN LORENZO
Jeden z najstarszych kościołów florentyńskich, potem wybrany jako oficjalny kościół rodziny Medycejskiej i za jej pieniądze odrestaurowany. Przykład architektury renesansu: logika, proporcje, symetria i “schowek” na dzieła takich artystów jak: Donatello, Brunelleschi, Filippo Lippi, Rosso Fiorentino, Bronzino… Brunelleschi zaprojektował nie tylko nową wersję kościoła, ale również Zakrystię, przykład “nowej”  architektury, zamieszczonej w każdym podręczniku, który mówi o renesansie. Cały kompleks to: Basilica i Biblioteca Laurenziana, można kupić bilety oddzielnie lub razem. Biblioteka została zaprojektowana przez Michała Anioła, więc warto ją zobaczyć. Nie trzeba rezerwować wcześniej biletów.
https://www.operamedicealaurenziana.org/en/the-complex/the-basilica/

Sagrestia Nuova Michelangelo

CAPPELLE MEDICEE
Kaplice zaprojektowane dla rodziny medycejskiej jako miejsce ich spoczynku całe wyłożone w marmurze i ociekające przepychem. W podziemiach: relikwie i groby wielu osób z rodu natomiast na uwagę zasługuje przed wszystkim Nowa Zakrystia, zaprojektowana przez Michała Anioła jako jedność architektury i rzeźby. Coś niesamowitego i robiącego wrażenie. Według mnie lepiej zobaczyć Zakrystię niż Akademię, jeśli chce się zrozumieć Michała Anioła. Jeżeli możecie zobaczyć oba miejsca, tym lepiej dla Was. Nie trzeba rezerwować biletów. 
http://www.bargellomusei.beniculturali.it/musei/2/medicee/

KOŚCIÓŁ SANTA TRINITA
Czyli kościół Świętej Trójcy, wstęp bezpłatny. Kościół wielokrotnie modyfikowany w różnych epokach i wielu stylach. Warto wejść, by zobaczyć przede wszystkim kapliczkę rodziny Sassettich z przepięknymi freskami Domenica Ghirlandaio o Św. Franciszku i mało kto wie, jedyny istniejący cykl fresków ręki Lorenza di Monaco w kapliczce Salimbeni. Z kościołem jest związanych wiele ciekawych historii i wielu artystów i postaci.
https://basilica-di-santa-trinita.business.site/?utm_source=gmb&utm_medium=referral

KOŚCIÓŁ OGNISSANTI
Czyli kościół Wszystkich Świętych.
Trochę poza typowymi trasami turystycznymi choć niedaleko Santa Maria Novella. Miejsce spoczynku Botticelliego; związane z pamięcią rodziny Vespuccich; mały barokowy klejnot, w którym możecie podziwiać krzyż być może dzieło Giotta, krzyż Wita Stwosza, freski Ghirlandaia i Botticelliego i wiele innych ciekawostek. Wstęp bezpłatny. Obok wejście do refektorium, gdzie znajduje się Ostatnia Wieczerza – Cenacolo, duży fresk Domenica Ghirlandaia, niestety godziny otwarcia tego miejsca są dość ograniczone.
https://chiesaognissanti.it/
Cenacolo: http://www.polomusealetoscana.beniculturali.it/index.php?it/178/firenze-cenacolo-di-ognissanti

KOŚCIÓŁ SANTISSIMA ANNUNZIATA
To sanktuarium Maryjne związane z freskiem Zwiastowanie, uważanym za cudowny. Nie można w nim wykonywać wizyt turystycznych, ale można po cichutku wejść i zobaczyć. Kościół jest przepełniony obrazami, rzeźbami, freskami, stiukami w różnym stylu i najróżniejszych artystów. Trochę przerost treści nad formą, ale robi duże wrażenie. Na uwagę zasługuje przedsionek – Chiostro dei Voti, w którym znajdują się freski Andrea del Sarto i jego uczniów Pontorma i Rossa Fiorentino, cykl z początków 16-tego wieku i przykład “maniery” florentyńskiej.
http://annunziata.xoom.it/

santo spirito firenze

KOŚCIÓŁ SANTO SPIRITO
Jeżeli udacie się za drugą stronę rzeki, to odkryjecie kilka oryginalnych i mniej znanych miejsc takich jak kościół Ducha Świętego. Ostatni projekt Brunelleschiego, ukończony po jego śmierci i znacznie zmodyfikowany przez jego uczniów. Wiele tutaj kapliczek rodzin, które zapłaciły licznym artystom za wykonanie do nich obrazów, rzeźb i dekoracji od 14-tego do 16-tego wieku. Wstęp jest bezłatny, płaci się natomiast fakultatywnie, za wejście do Zakrystii, gdzie znajduje się krucyfiks wykonany przez bardzo młodego Michała Anioła i za wejście do krużganku i części refektorium z freskami Bernardina Poccetti. Polecam.
https://www.basilicasantospirito.it/

KOŚCIÓŁ SANTA FELICITA
Tuż obok Ponte Vecchio, mniej znany kościół, warty wizyty. To tutaj gromadzili się pierwsi chrześcijańscy kupcy, którzy wraz z towarami przywieźli wiarę do Florencji. Nad 18-wiecznym portykiem, przebiega korytarz Vasariego a w środku, arcydzieło Pontorma – Złożenie do grobu. Sam ten obraz może być jednym z głównych powodów przyjazdu do Florencji. Nie żartuję.

CAPPELLA BRANCACCI W KOŚCIELE SANTA MARIA DEL CARMINE
W karmelitańskim kościele, oddalonym od centrum, znajduje się jeden z najważniejszych cyklów fresków pierwszego renesansu. Genialny Masaccio wraz ze starszym kolegą Masolino zrewolucjonowali tutaj sztukę europejską. Za wejście do kapliczki Brancaccich się płaci, kościół natomiast jest bezpłatny. Oczywiście w środku, w kościele widać kapliczkę Brancaccich, ale z daleka. W kościele również jeden z niewielu przykładów sztuki barokowej, który mamy we Florencji: kaplica Andrea Corsini.
http://museicivicifiorentini.comune.fi.it/en/brancacci/informazioni.html

Museo Bardini Firenze

MUZEUM BARDINI
Muzeum, które prezentuje kolekcję antyków, rzeźb, obrazów, obiektów kolekcjonera Stefana Bardini (1836-1922). Dla amatorów ciekawostek i zdjęć, muzeum jest niezwykle fotograficzne. Znajduje się po drugiej stronie rzeki i za bilet się płaci. Ach, ten błękit w środku!

VILLA I OGRODY BARDINI
Na uwagę zasługują ogrody, jeżeli chcecie odetchnąć i zrelaksować się w centrum miasta a jednak oddaleni od hałasu. Ogrody znajdują się na wzgórzu, więc oferują wiele punktów panoramicznych i w przeciwieństwie do ogrodów Boboli są bardzo zadbane i mniej wypełnione turystami. W willi często są organizowane różne wystawy i ekspozycje jak również dni gratisowe dla wszystkich.
https://www.villabardini.it/en/

MUZEUM NOVECENTO
Muzeum pokazujące sztukę 20-tego i 21-wszego wieku, organizujące wiele wystaw, instalacji, specjalnych pokazów. Znajduje się na placu Santa Maria Novella w dawnym szpitalu. Tylko dla miłośników sztuki współczesnej. Everything might be different – głosi neonowy napis na dziedzińcu.
http://www.museonovecento.it/en/

MUZEUM MARINO MARINI
Perełka architektoniczna, muzeum stworzone na wielu poziomach w dawnym kościele w centrum miasta. Dzisiaj prezentuje dzieła rzeźbiarza z 20-tego wieku z pobliskiej Pistoi, Marina Marini. Nie płaci się za wstęp, więc polecam koniecznie. Godziny otwarcia do sprawdzenia, ponieważ są dość ograniczone.
Obok znajduje się wejście do kapliczki zamówionej przez rodzinę Ruccellaich z renesansowym Tempietto, tam za wejście trzeba zapłacić.
https://museomarinomarini.it/

Forte Belvedere Firenze

FORTE BELVEDERE
Fortezza z 16-tego wieku, dzisiaj punkt panoramiczny, miejsce wystaw na otwartym powietrzu i szczególnie popularne miejsce w lecie z powodu chłodu, przestrzeni, widoków i miłego baru z koktajlami. No tak.


A tutaj kilka miejsc do zwiedzenia z najmłodszymi, żadnego z nich nie trzeba rezerwować, wszystkie są płatne.

PALAZZO DAVANZATI
Średniowieczna kamienica, urządzona w stylu tamtejszych czasów oddaje codzienne życie mieszczańskiej rodziny, ich zwyczaje, tradycje, ciekawostki, historie. Skok w przeszłość i interesująca wizyta dla milusińskich. 
http://www.bargellomusei.beniculturali.it/musei/4/davanzati/

MUZEUM SAN MARCO

Lubię i polecam choć nie jest to typowe muzeum dla dzieci. Kiedyś klasztor, dzisiaj muzeum, szczególnie fresków i obrazów Beato Angelico. Według mnie jest to miejsce interesujące zarówno dla dzieci jak i dla dorosłych. Pozwala na zwiedzenie klasztoru, renesansowej architektury, wyobrażenie sobie życia mnichów w 15-tym wieku, podziwianie niesamowitych fresków i opowiadanie różnych historii związanych z Biblią i na poznanie techniki malowania fresków, obrazów i pergaminów. Co ważne, bilety są w przystępnych cenach a miejsce nie jest oblężone przez turystów.
http://www.polomusealetoscana.beniculturali.it/index.php?it/190/museo-di-san-marco-firenze

MUZEUM ARCHEOLOGICZNE
Najpiękniejsze muzeum archeologiczne we Włoszech jest w Turynie, ale i we Florencji, możemy się poszczycić ciekawymi zbiorami, choć w mniej scenicznej postaci. Wiele ciekawych okazów, szczególnie bogate są kolekcje etruska i egipska. Polecane dla dzieci zainteresowanych przeszłością i innymi kulturami. Jest ono wbrew pozorom dość duże.
http://www.polomusealetoscana.beniculturali.it/index.php?it/198/firenze-maf-museo-archeologico-nazionale

Museo Galileo Firenze

MUZEUM GALILEO
Dedykowane Galileuszowi pokazuje wiele jego wynalazków, jak również wiele innych z czasów Medyceuszy i dynastii Hapsburgów. Szczególnie rodzina medycejska wspierała aktywnie naukę, zakładając wiele accademii i ściągając do Florencji naukowców i badaczy. Muzeum organizuje często laboratoria i wizyty dla dzieci, a na parterze, można spróbować i sprawdzić na własne oczy interaktywne modele wynalazków. Dla tych, którzy mają dzieci zainteresowane nauką.
https://www.museogalileo.it/en/museum/explore/the-museum-and-its-history.html

MUZEUM LA SPECOLA
Dla rodziców pociech, kochających zwierzęta. To jedna z największych na świecie kolekcji wypchanych zwierząt z całego świata i z różnych czasów. Często siedzą w nim uczniowie Akademii Sztuki, no bo gdzie najlepiej rysować, patrząc na modele? Mimo iż muzeum potrzebuje trochę renowacji i “restylingu” (aktualnie coś jest robione), kolekcja jest naprawdę fascynująca i spędziłam tutaj wiele niedzielnych popołudni, kiedy mój syn był mniejszy.
https://www.msn.unifi.it/changelang-eng.html

Stibbert Firenze

MUZEUM STIBBERT

Niestety dość oddalone od centrum, trzeba dojechać autobusem lub tramwajem, proponuje jedną z najoryginalniejszych kolekcji w mieście. Frederick Stibbert na pograniczu 19-tego i 20-tego wieku zaczyna zbierać kolekcję broni, obiektów japońskich, strojów, porcelany, obrazów i tak rodzi się ogromny asortyment różności i cudactw. Dzisiaj muzeum proponuje sugestywną trasę, by zobaczyć te wszystkie egzotyczne obiekty i wyobrazić sobie miejsca i kultury, z których pochodzą.
http://museostibbert.it/en/page/museum

MUZEUM INNOCENTI – NIEWINIĄTEK
Muzeum stworzone w miejscu sierocińca, utworzonego w mieście w pierwszej połowie 15-tego wieku. Niedawno odrestaurowane pozwala na prześledzenie historii miejsca, miasta i losów niektórych osób mniej lub bardziej znanych, które się przez nie przewinęły. W środku znajdują się również obrazy i rzeźby podarowane fundacji lub przez nią zamówione artystom tamtych czasów. Miejsce fascynuje najmłodszych i jest pomyślane w sposób interaktywny, by pozwolić im na niektóre doświadczenia sensoryczne i oddać atmosferę tamtych czasów.
https://www.museodeglinnocenti.it/en/

FIRENZE CARD
Istnieje możliwość nabycia Firenze Card, która zawiera wstęp do wszystkich muzeów we Florencji i pozwala Wam na wejście do wielu z nich bez kolejki. Taka karta ma ważność 3 dni i obejmuje również komunikację miejską. Polecam jej zakup jeśli zamierzacie zwiedzać dużo i będziecie we Florencji przynajmniej przez te 3 dni. Inaczej się nie opłaca.
http://www.firenzecard.it/en

Inne mniejsze i mniej znane miejsca do zwiedzenia, dla koneserów, już wkrótce.