Pierwszą rzeczą, która przychodzi na myśl osobom znającym Lukkę w Toskanii, są jej piękne fortyfikacje lub wały obronne. Obecnie jest to miejsce spacerów, przejażdżek rowerowych, wielu wydarzeń i wystaw. Mury o długości ponad 4 km otaczają historyczne centrum miasta i przez wieki przyczyniły się do zachowania jego wyjątkowości
Miejsce, gdzie można odpocząć, poczytać i obserwować zmieniający się wygląd i kolory drzew w ciągu roku. Odkryj historię i ciekawostki związane z fortyfikacjami Lukki i wybierz się na spacer po nich podczas następnego pobytu w tym mieście.
*Umownie będę używać w tekście również terminu mury ale dla sprecyzowania są to wały nasypowe.
Pierwsze mury rzymskie i rozbudowa
HISTORIA FORTYFIKACJI LUKKI
Pierwsze udokumentowane mury istniały już w 2 wieku pne co czyni Lukkę jednym z najstarszych miast w Europie. Na zdjęciu możecie zobaczyć jak prawdopodobnie wyglądały, a ich resztki można jeszcze zobaczyć w kościele Santa Maria della Rosa i przechodząc przez bastion San Colombano. Rzymianie mieli forum na dzisiejszym placu Św. Michała (pisałam o jego kościele) i cztery bramy wiodące do miasta.
W 13 tym wieku zakończono mury średniowieczne, powiększając miasto przede wszystkim w kierunku północnym i wschodnim. Z tego okresu pozostały dwie bramy z obronnymi wieżami: Porta dei Borghi na końcu ulicy Fillungo i Porta San Gervasio i San Protasio na końcu ulicy Santa Croce. Mury średniowieczne były dość wysokie i miały w wielu miejscach wieże. W ciągu następnych wieków te fortyfikacje wzmocniono, powiększono i zmieniano zgodnie z potrzebami i rozwojem artylerii.
Porta dei Borghi z mieszkaniami.
WAŁY NASYPOWE RENESANSOWE
Rozprzestrzenienie się broni palnej stworzyło potrzebę budowy nowych murów w Lukce. W 1504 roku miasto powołało specjalne Biuro Fortyfikacji i w 1544 roku po zburzeniach i przesiedleniach mieszkańców ruszyły prace budowy nowych wałów.
To niesamowite, jak wielu architektów służyło radą i pracą przy budowie tych murów. Podczas stu lat konstrukcji wezwano między innymi: Matteo Civitali, Sieneńczyka Francesco di Giorgio Martini, Baldassarre Lanci i nawet samego Alessandro Farnese oraz inżynierów flamandzkich.
Mury mają 4200 metrów, składają się z 12 kurtyn i 11 bastionów. Są to fortyfikacje nasypowe, otoczone cegłówkami, w niektórych miejscach z korytarzami podziemnymi, schronami, szpitalami, magazynami i studniami.
Dookoła znajdowała się trzydziestometrowa fosa i nasypy obronne.
Cztery pory roku przy murach Lukki.
Fortyfikacje Lukki są jedną z niewielu konstrukcji z przeszłości, zbudowanej w idealnej symbiozie z roślinnością. Wały wypełniono żywą roślinnością w połączeniu z materiałami sztucznymi i martwymi materiałami organicznymi. Takie rozwiązanie pozwalało konstrukcji odprowadzać wodę z terenu, zapobiegając osuwiskom i poślizgom, oraz rozkładać obciążenia na duże powierzchnie.
Pierwotnie do miasta można było dostać się przez trzy wciąż istniejące bramy: Porta San Pietro (1566 rok), Porta Santa Maria (1593 rok), Porta San Donato (1629 rok). Pierwsza brama dedykowana Św biskupowi Donato nie wyszła i zdecydowano się ją pozostawić i zbudować drugą. Dzisiaj ta pierwsza brama pełni funkcję punktu informacji turystycznej. Istniały również liczne ukryte wyjścia, które umożliwiały garnizonowi pilnowanie zewnętrznych fortyfikacji i przeprowadzanie wypadów. W zeszłym wieku większość z tych przejść została ponownie otwarta dla ruchu pieszego.
Podczas panowania napoleońskiego, kiedy władzę w Lukce sprawowała siostra cesarza Eliza, zbudowano bramę od strony Florencji, nazwaną na jej cześć Porta Elisa.
Pomimo zamiarów projektantów, aby całkowicie zakazać użytkowania murów mieszkańcom, od samego początku były one uważane za wspaniałe miejsce spacerowe, zwłaszcza ze względu na setki drzew. Systematycznie kradziono drewno, w fosie prano gatki i suszono je potem na gałązkach, na duże trawniki wypuszczano zwierzęta hodowlane i nawet tworzono ukryte ogrody gdzie sadzono wino, warzywa czy różnorakie jagody.
Kiedy Maria Luisa Borbone na początku 19 go wieku otwarła aleje spacerowe i kazała sadzić więcej drzew i stworzyć trawniki na bastionach i nawet kawiarnię, dalej chciano uniknąć używania murów przez ludzi do celów prywatnych i niekoniecznie przyzwoitych. Ale mieszkańcy za nic mieli konsekwencje i wydawane edykty… Opalali się gdziekolwiek, po krzakach działy się różne rzeczy i często wypuszczano kozy czy kury, które zostawiały wszędzie ekskrementy.
W 1911 roku otwarto bramę Sant’Anna i skromniejszą bramę Porta San Jacopo w 1931 roku. Potem na szczęście stwierdzono, że nie warto już zmieniać tych renesansowych fortyfikacji.
Kto chce poznać fortyfikacje Lukki, powinien przejść lub przejechać na rowerze lub rikszy całą długość murów. Z wysokości 12 metrów nad ulicami można podziwiać starówkę i widoki na okoliczne góry z zupełnie innej perspektywy. Na murach posadzono platany, wiązy, kasztanowce, lipy, klony, dęby czerwone i wąskolistne, jawory, topole, rododendrony, cedry, magnolie, cyprysy i inne. Najpiękniejsze widoki oferuje wiosna i jesień.
Zielono i pięknie.
CIEKAWOSTKI
Mury ochroniły historyczne centrum Lukki przed zmianami i zburzeniami, które miały miejsce w 19 tym wieku na przykład w Mediolanie, Bolonii i Florencji. Otworzono szerokie ulice dookoła i miasto rozwinęło się głównie poza murami.
Wały obronne Lukki, zbudowane z tak wielka precyzją, nigdy nie spełniły swojej funkcji militarnej. Ani Florencja ani Modena ani Mediolan nie zdecydowały się na zaatakowanie miasta. Skutecznie ochroniły natomiast starówkę Lukki w listopadzie 1804 roku przed powodzią. Zablokowano wtedy bramy materacami i różnymi materiałami i podobno nawet sama Eliza, siostra Napoleona została wtedy wciągnięta do miasta przez mury.
Pod bastionem Santa Croce w sezonie otwierane jest kilkusetmetrowe przejście gdzie można zobaczyć wideo instalację i wiele zdjęć pokazujących historię fortyfikacji w Lukce oraz ciekawostki z nimi związane.
Na murach przy bramie San Donato znajduje się informacja turystyczna i małe centrum pokazujące historię wszystkich fortyfikacji w Lukce. Wstęp jest gratis.
Idąc dalej w stronę bramy San Pietro, natkniecie się na muzeum mennicy. Lukka jest jednym z pierwszych miast w dzisiejszych Włoszech wybijających własną monetę.
Przy bramie San Pietro znajduje się kawiarnia, a w zimie otwierane jest lodowisko.
Wymagająca odnowy Porta Santa Maria.
INFORMACJE
Po murach można spacerować o każdej porze dnia i nocy. Wstęp jest oczywiście gratis.
Do miasta najlepiej wejść jedną z pierwszych bram np San Pietro i wyjść jednym z otwartych w zeszłym wieku przejść w bastionach.
W wielu miejscach przy bramach albo w centrum można wypożyczyć rowery lub riksze na kilka osób. To najciekawszy sposób na zobaczenie murów.
Poczytaj więcej o Lukce i Toskanii.
Zapraszam do zwiedzania Lukki ze mną.